تحول دیجیتال با بلاک‌چین برای موفقیت پیاده­سازی زنجیره ­تامین دارو

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده مدیریت و احسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران

2 دانشجوی دکتری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران

3 دانشجوی دکتری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران

4 دانشجوی دکتری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران

doi
10.22034/smsj.2025.500669.2109
چکیده

با افزایش تعداد نهادها یا شرکت‌کنندگان در زنجیره‌تامین دارویی، پیچیدگی و انتزاع تحویل دارو از تولیدکننده به مصرف‌کننده افزایش یافته است که نگرانی‌های جدیدی مانند داروهای تقلبی، اطلاعات نادرست، ناقص یا بدون اطلاعات در مورد دارو را ایجاد کرده است. در نتیجه اعتماد مشتری را تضعیف می‌کند و مهم‌تر از همه تاخیر در توزیع که می‌تواند تأثیر جدی بر زندگی مصرف‌کننده و همچنین رشد کسب‌وکار داشته باشد. با توجه به همه این چالش‌ها، نیاز به یک زنجیره‌تامین دارویی قوی وجود دارد. بنابراین، هدف اصلی این مقاله، مطالعه عوامل موفقیت در پیاده‌سازی فناوری بلاک چین در زنجیره‌تأمین دارویی ایران است که ممکن است اولین تلاش واقعی باشد. پس از یک مرور سیستماتیک ادبیات و رویکرد استخراج متن، 57 مقاله میان‌رشته‌ای منتشر شده بین سال‌های 2015 تا 2025 مورد مطالعه قرار گرفت تا عوامل مؤثر در پیاده‌سازی موفقیت‌آمیز فناوری بلاک‌چین در زنجیره‌تامین دارویی شناسایی شود. نتیجه این بررسی منجر به شناسایی 29 عامل اثرگذار شد که در 6 دسته طبقه‌بندی شدند. پس از آن فرمولاسیون مدل با کمک دلفی فازی برای عملیاتی‌سازی و فرآیند غربالگری عوامل بر اساس نظرات کارشناسان انجام شد. در مرحله بعد با کمک رویکرد فوکام فازی (Z-FUCOM) با هدف تعیین بااهمیت‌ترین عوامل در پیاده‌سازی فناوری بلاک‌چین اعمال شد. نتایج کلی تأکید کردند که عوامل "فنی، سازمانی و خدمات مشتری" ممکن است به پیاده-سازی موفق بلاک‌چین در زنجیره‌تامین دارویی کمک کنند، در حالی‌که سایر عوامل مانند هزینه، توسعه و عوامل محیطی نیاز به حمایت بیشتری برای تسهیل پذیرش آنها درزنجیره‌تامین دارویی دارند

کلیدواژه‌ها