فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کنیزان، زنان و دخترانی از طبقات مختلف جامعه بودند که از طریق ناامنی، اسارت و تجارت به تصرف در می‌آمدند و مانند کالا، قابل خریدوفروش بودند. این کنیزان، طبق شرایط فرهنگی و اجتماعی جامعه اسلامی در بیشتر عرصه‌های زندگی، حضوری فعال داشتند و تأثیراتی بر جای گذاشتند؛ بنابراین بررسی وضع زندگی آنان، به شناخت تاریخ اجتماعی و فرهنگی آن دوران کمک شایانی می‌کند؛ بر همین اساس، پژوهش پیش‌رو با طرح این پرسش محوری که کنیزان چه پیامدی بر ساختار اجتماعی داشته‌اند؟ این موضوع را با رویکرد توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر اطلاعات کتابخانه‌ای به بحث و بررسی گذاشته است. یافته‌های پژوهش حکایت از آن دارد که حضور کنیزان در اجتماعات مسلمانان به‌عنوان کالای انسانی، پیامد مختلفی بر نهادهای فرهنگی و اجتماعی داشته است و به نظر می‌رسد برخی از پیامدها از مهم‌ترین مؤلفه‌هایی بودند که جامعه برای الگوپذیری رفتار زنان از آن بهره می‌برد. یکی از بارزترین تأثیرات آنان، تنزل جایگاه زنان به‌عنوان وجودی عقلانی بوده است که با گسترش عوام‌گرایی و ایجاد ناامنی جامعه، زنان آزاد را به ورطه افول سوق داد و سبب تنزل نهاد خانواده شد و چالش‌های نیز در اصل و ‌نسب خلافت ایجاد کرد. علاوه بر این، پیامدهای ورود کنیزان در ادبیات و شعر نیز بازتاب داشته و بر حوزۀ اندیشه و نگرش جامعه تأثیرگذار بوده است.