همافزایی ضدمیکروبی داروهای ضدافسردگی و آنتیبیوتیکها: مکانیسمها و ملاحظات ایمنی
نویسندگان
1 کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی اراک، اراک، ایران
2 مرکز تحقیقات بیماری های عفونی، دانشگاه علوم پزشکی اراک، اراک، ایران
3 کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی اراک، اراک، ایران
4 مرکز تحقیقات بیماری های عفونی، دانشگاه علوم پزشکی اراک، اراک، ایران
5 کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی اراک، اراک، ایران
doi
10.22038/mjms.2025.88620.5035چکیده
مقاومت در برابر عوامل ضدمیکروبی تهدیدی جدی برای سلامت عمومی جهانی محسوب میشود و نیازمند توسعه فوری راهبردهای درمانی جدید برای مقابله با پاتوژنهای مقاوم به دارو است. داروهای ضدافسردگی که بهطور سنتی برای درمان اختلالات افسردگی به کار میرفتهاند، اخیراً بهدلیل ویژگیهای داروشناسی چندگانه خود که شامل فعالیتهای ضدمیکروبی، ضدسرطانی و ضدالتهابی است توجه قابلتوجهی در حوزه تحقیقات دارویی غیرآنتیبیوتیکی به خود جلب کردهاند. افزون بر فعالیتهای ضدمیکروبی مستقیم، مطالعات اخیر نشان دادهاند که این داروها میتوانند بهعنوان عوامل کمکی، اثربخشی آنتیبیوتیکهای متداول را در برابر باکتریهای مقاوم افزایش دهند. این اثر همافزا بهویژه در ترکیب با آنتیبیوتیکهایی نظیر کینولونها، آمینوگلیکوزیدها، کارباپنمها، تتراسایکلینها، پلیمیکسینB و سولفونامیدها در مقابله با باکتریهایی چون سودوموناس آئروژینوزا، اسینتوباکتر بومانی، کلبسیلا پنومونیه، اشریشیا کلی، هلیکوباکتر پیلوری، استافیلوکوکوس اورئوس و گونههای انتروکوکوس اثبات شده است. مکانیسمهای این اثرات به نظر می رسد به مهار پمپهای خروجی باکتریایی، مهار رشد و تکثیر ارگانیسم، فعالیت ضد بیوفیلمی و اختلال در یکپارچگی غشای سلولی مربوط باشد. با این حال، مصرف داروهای ضدافسردگی میتواند موجب برهم خوردن تعادل میکروبی روده و افزایش مقاومت آنتیبیوتیکی شود. همچنین پایداری آنها در محیط زیست و ورود به زنجیره غذایی، نگرانیهایی در مورد سلامت انسان و اکوسیستم ایجاد کرده است. این مقاله به بررسی اثرات همافزای ضدباکتریایی و مکانیسمهای مهارکنندههای انتخابی داروهای ضدافسردگی سهحلقهای (TCAs) و مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs)، و مهارکنندههای بازجذب سروتونین-نوراپینفرین (SNRIs) در ترکیب با آنتیبیوتیکها و چالشهای زیستمحیطی و ایمنی آنها میپردازد.