تأثیر اقتصاد دیجیتالی بر رشد سبز شهری (دوستدار محیط زیست)

نویسندگان

1 گروه اقتصاد، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

2 گروه اقتصاد، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

3 گروه اقتصاد، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

doi
10.22054/urdp.2025.87263.1718
چکیده

این پژوهش با استفاده از روش‌شناسی ترکیبی (کمی–کیفی) و داده‌های پانل، به بررسی تأثیر اقتصاد دیجیتال بر رشد سبز در کلان‌شهرهای تهران، مشهد، اصفهان، تبریز، شیراز و کرج در بازه زمانی 2019 تا 2023 می‌پردازد. نمونه‌گیری هدفمند و بر اساس دسترسی به داده‌های کامل و تنوع جغرافیایی–اقتصادی انجام شده است. داده‌ها از منابع معتبر شامل مرکز آمار ایران، بانک مرکزی و سازمان حفاظت محیط زیست گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از مدل Super-SBM برای خروجی‌های نامطلوب زیست‌محیطی، مدل خودرگرسیون فضایی برای اثرات سرریز مکانی، و رگرسیون پانل دیتا با اثرات ثابت صورت گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که اقتصاد دیجیتال از طریق کاهش ۳۰ درصدی عدم تطابق منابع و افزایش نوآوری‌های فناوری سبز بر رشد سبز تأثیرگذار است. مشهد و اصفهان به ترتیب با شاخص‌های GGI معادل 1.15 و 1.08 بهترین عملکرد را در این زمینه داشته‌اند، در حالی‌که تهران به دلیل سهم ۲۵ درصدی صنایع آلاینده، نتوانسته است به پتانسیل کامل خود دست یابد (GGI=0.92). همچنین، توسعه اقتصاد دیجیتال در تهران تأثیر مثبتی بر رشد سبز کرج و اسلام‌شهر داشته است. برای بهره‌برداری بهینه از مزایای اقتصاد دیجیتال، تدوین برنامه‌های تحول دیجیتال سبز، ایجاد صندوق‌های نوآوری سبز و طراحی چارچوب‌های حکمرانی منطقه‌ای پیشنهاد می‌شود. این نتایج می‌توانند راهگشای سیاست‌گذاران شهری در ایران و کشورهای در حال توسعه باشند و مسیرهای نوینی برای تحقیقات آینده در حوزه فناوری‌های نوین ارائه دهند.