الگوی ایجاد ارزش عمومی در حکمرانی استانی

نویسندگان

1 پژوهشیار، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بجنورد، بجنورد، ایران

doi
10.22054/spsa.2026.91534.1130
چکیده

پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی ایجاد ارزش عمومی در حکمرانی استانی با تمرکز بر نقش مدیریت و تعالی خدمات عمومی در راستای تحقق منفعت عمومی انجام شده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و به کارگیری روش نظریه داده‌بنیاد، از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با ۳۰ نفر از ذی‌نفعان کلیدی حکمرانی در استان خراسان شمالی (شامل مدیران ارشد و میانی، کارشناسان، اعضای شوراها، فعالان بخش خصوصی و شهروندان) اجرا گردید. تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی، به ارائه مدل پارادایمی انجامید که در آن «ضرورت گذار از حکمرانی اجرامحور به حکمرانی ارزش‌آفرین» به عنوان پدیده محوری شناسایی شد. یافته‌ها نشان داد این پدیده یعنی آگاهی از ضرورت گذار در تقاطع فشارهای نهادی، نارسایی‌های عملکردی و مطالبات فزاینده ذی‌نفعان ظهور می‌کند و در بستر شش‌گانۀ شرایط زمینه‌ای (اجتماعی‑فرهنگی، اقتصادی‑منبعی، جغرافیایی‑زیرساختی، نهادی‑حکمرانی، زیست‌محیطی‑اقلیمی و ظرفیت انسانی‑سازمانی) شکل می‌گیرد. کنشگران تحت تأثیر مداخلات سیاسی، اقتصادی، مدیریتی و محیطی، شش دسته راهبرد شامل راهبردهای نهادی‑راهبردی، عملیاتی‑خدماتی، ارتباطی‑اعتمادساز، توسعه ظرفیت انسانی، نقش‌آفرینی‑حکمرانی و فناورانه‑تطبیقی را دنبال می‌کنند. پیامدهای این فرآیند در سطوح اقتصادی‑توسعه‌ای، اجتماعی‑نهادی، حکمرانی‑نهادی، کارکردی‑خدماتی و کلان‑نمادین ظهور یافته و حلقه‌های بازخوردی، سیستم حکمرانی را در مسیر خودتنظیم‌گری و در تعامل با حکمرانی ملی قرار می‌دهد. این مطالعه با ارائه الگویی پویا و فرآیندمحور برای ایجاد ارزش عمومی، نشان می‌دهد که تعالی خدمات عمومی در گرو توانایی کنشگران محلی در تطبیق خلاقانه راهبردها با بسترهای چندگانۀ استانی، از طریق حلقه‌های بازخوردی و یادگیری مستمر، در عین تعامل با سطوح ملی حکمرانی و انطباق با اسناد بالادستی، است.

کلیدواژه‌ها