زبان رنج: تحلیل چارچوب مسأله فقر و فقرا در رسانه‌های برخط ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه ارتباطات علم و فناوری، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و ارتباطات، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

doi
10.22059/ijsp.2022.90396
چکیده

پژوهش حاضر به تحلیل نحوه چارچوب­بندی فقر در دو دسته رسانه­های اختصاصی شامل رهبری، دولت، میزان، ایکانا؛ و عمومی شامل فارس، باشگاه خبرنگاران جوان و موج طی سال­های 1396، 1397 و 1398 می­پردازد تا نقش و اثر خروج آمریکا از برجام در سال 1397 را در تحول و تغییر چارچوب­بندی فقر در این رسانه­ها مشخص سازد. برای این منظور از چارچوب بندی به­عنوان نظریه و از تحلیل چارچوب با روش پان و کوسیسکی به عنوان روش تحقیق استفاده می­کند. یافته­ها در چهار دسته ساختار نمایشی، ساختار مضمونی، ساختار نحوی و ساختار بلاغی دسته بندی شده­اند. برای این منظور، از بین 42302 خبر و گزارش که جامعه تحقیق را تشکیل می­دهند تعداد 275 مورد به عنوان نمونه شناسایی و در نرم افزار مکس­کیودا ثبت و تحلیل شده­اند. نتایج نشان می­دهند که به جز باشگاه خبرنگاران جوان، نحوه چارچوب­بندی فقر پس از اعمال تحریم­ها در همه خبرگزاری­های و پایگاه­های خبری دچار تغییر شده است و تحریم به­عنوان یکی از عوامل اصلی موجد فقر در چارچوب­بندی قرار گرفته است. از نظر برجسته­سازی، میزان پوشش اخبار و گزارش­های فقر کمتر از 10 درصد است؛ و به­جز وب­سایت­های رهبری و موج، پوشش اخبار فقر روند کاهشی طی سه سال مورد مطالعه داشته است. باشگاه خبرنگاران جوان کمترین میزان (کمتر از 1%) از اخبار و گزارش­های خود را به این موضوع اختصاص داده است. این میزان برجسته­سازی می­تواند موجب به حاشیه راندن مساله فقر در اذهان عمومی شود. شیوه چارچوب­بندی فقر با تاکید بر تحریم به­عنوان عامل ایجاد فقر، به گذار و مقطعی نشان دادن آن و خاموش کردن صدای فقرا راغب است و ظهور ریخت اجتماعی جدیدی در جامعه ایران را به تصویر می­کشد.