سرمایه اجتماعی پارلمان‌ها: الگوی تطبیقی برای بازسازی رابطه مجلس و جامعه در ایران

نویسندگان

1 گروه مطالعات انقلاب اسلامی ، پژوهشکده فرهنگ و مطالعات اجتماعی، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22059/jscm.2026.398547.2629
چکیده

کاهش سرمایه اجتماعی نهادهای نمایندگی، از جمله پارلمان، یکی از چالش‌های مشترک دموکراسی‌های نوپا و تثبیت‌یافته در دهه‌های اخیر است. در بسیاری از کشورها، سطح اعتماد عمومی به پارلمان به کمتر از پنجاه درصد رسیده و این روند، زمینه‌ساز تضعیف مشروعیت قانون‌گذاری و کاهش تبعیت از مصوبات پارلمان شده است. هدف این مقاله، بررسی تطبیقی سرمایه اجتماعی در پارلمان هفت کشور منتخب(بنگلادش، هلند، فنلاند، فرانسه، آمریکا، آلمان و ایتالیا) و استخراج راهکارهایی برای تقویت سرمایه اجتماعی مجلس شورای اسلامی است. یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که در هر کشور، عوامل خاصی در کاهش سرمایه اجتماعی پارلمان نقش داشته‌اند؛ از جمله کسری بودجه(بلژیک)، تمرکز بر مسائل محلی(ایرلند)، فساد اداری(ایتالیا)، شفاف‌سازی رسانه‌ای(سوئد)، بحران اقتصادی(بریتانیا) و بی‌تفاوتی مدنی(پرتغال). در عین حال، نظرسنجی‌های جهانی نشان می‌دهد که سطح اعتماد به مجلس شورای اسلامی در ایران بالاتر از میانگین جهانی است، اما همچنان نیازمند سیاست‌گذاری فعال برای ارتقای این سرمایه است. این مقاله، با استفاده از چارچوبی چهارگانه شامل اعتماد، مشارکت، ازخودگذشتگی و تعامل غیررسمی، راهکارهایی برای بهبود سرمایه اجتماعی پارلمان ایران ارائه می‌دهد. تقویت شفافیت، افزایش ارتباط با افکار عمومی، پررنگ‌سازی تعهد و کارآمدی نمایندگان و بازآرایی تصویر رسانه‌ای مجلس، از جمله پیشنهادهای کلیدی مقاله برای ارتقای سرمایه اجتماعی مجلس شورای اسلامی هستند

کلیدواژه‌ها