فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: در این پژوهش، با مطالعة وضعیت سرمایة اجتماعی در خوشة صنعتی شیلاتِ چابهار و کنارک و آثار اقتصادی مورد انتظار از آن، کوشش شد موانع شکل‌گیری و اثربخشی سرمایة اجتماعی در این خوشه واکاوی شود. روش پژوهش: روش پژوهش مورد استفاده تلفیقی از دو روش کیفی و کمّی بود و علاوه بر مطالعة اسناد مرتبط با 11 نفر از افراد مطلع کلیدی مصاحبه شد و 61 پرسشنامه نیز توسط مدیران واحدهای تولیدی خوشه تکمیل شد. تحلیل پرسشنامه‏ها با استفاده از SPSS و تحلیل مصاحبه‏ها با تحلیل تماتیک صورت گرفت. یافته‏ها: مطابق یافته‏های پژوهش، وضعیت اعتماد و همچنین روابط و مشارکت شبکه‏ای در خوشة صنعتی شیلات چابهار و کنارک کمی بالاتر از حد متوسط است. با این حال، این ارتباط‌ها و مشارکت‌ها در قالب تشکل‌ها و انجمن‌های تخصصی نهادینه و تثبیت‏ نشده است. و بنابراین می‌توان گفت سرمایة اجتماعی در خوشة محدود متخلخل و شکننده و در نتیجه غیر اثربخش است. نتایج پیمایش رابطه‏ای معنادار میان سرمایة اجتماعی و آثار (مثبت) اقتصادی را نشان نداد. با این حال، یادگیری زایشی در خوشه وضع نسبتاً مطلوبی دارد. اما کنش‏های جمعی و هزینة معادلات وضع مناسبی ندارد. همچنین، شواهد قابل توجهی از عدم‏ تقارن قدرت در درون خوشة شیلات به دست نیامد. بنابراین با پیامدهای منفی سرمایة اجتماعی مواجه نیستیم. نتیجه‌: در جمع‏بندی می‏توان گفت نوع سرمایة اجتماعی در این خوشه در حد متوسط و عمدتاً از نوع «سرمایة اجتماعی برون‏گروهی» است. اما با توجه به اینکه این اعتمادها و ارتباط‏ها در انجمن‌ها و کنسرسیوم‌ها نهادینه و تثبیت نشده است، نیز به صورت عمودی (در زنجیرة ارزش صنعت شیلات) گسترش نیافته، همچنین در سطح ملی متوقف مانده و در سطح فراملی گسترش نیافته، می‏توان نتیجه گرفت که این سرمایة اجتماعی به‌شدت محدود و غیر اثربخش است. این وضعیت سرمایة اجتماعی در خوشة شیلات چابهار و کنارک ناشی از عدم بهره‏مندی از مدل توسعة دریامحور در منطقه، عدم «استقلالِ حک‏شدة» دولت، و انفعال نهادهای میانجی صنعتی و بازرگانی در منطقه است.