دلایل ناپایداری و تک‌دوره‌ای‌‌بودن حضور زنان در شوراهای شهر ایران مورد مطالعه: استان تهران

نویسندگان

1 استادیار دانشکدۀ حکمرانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دکتری جغرافیای سیاسی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jwdp.2026.412274.1008615
چکیده

شوراهای شهر به‌منزلۀ بازوی خط‌مشی‌گذاری و نظارتی در مقیاس محلی، تبلور مردم‌سالاری عینی و پل ارتباطی میان شهروندان و حاکمیت در راستای استقرار حکمرانی مطلوب سرزمینی هستند. ناپایداری حضور زنان در پارلمان محلی، یکی از چالش‌های اساسی در مسیر بالندگی و مشارکت مؤثر و پایدار سیاسی و اجتماعی آنان است. پژوهش کیفی حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر تک‌دوره‌ای‌بودن حضور زنان در شوراهای شهر ایران با تمرکز بر شوراهای شهر استان تهران و با رویکرد استقرایی انجام گرفت. داده‌های پژوهش از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 34 نفر از خبرگان گردآوری و به روش تحلیل مضمون تحلیل شد. درنهایت عوامل مؤثر بر تک‌دوره‌ای‌بودن و تزلزل حضور زنان در نهاد شوراها در قالب 7 مضمون اصلی، 27 مضمون فرعی و 159 کد دسته‌بندی شدند. مضامین اصلی عبارت‌اند از: موانع ساختاری و نهادی، موانع فرهنگی و نگرش‌های جنسیتی، محدودیت‌های دسترسی به منابع مالی و قدرت، ضعف ائتلاف‌سازی و سازمان‌دهی سیاسی، ضعف ارتباطی و بازنمایی رسانه‌ای، محدودیت‌های فردی و زیست اجتماعی، و چالش‌های نظام انتخاباتی. براین‌اساس، پیشنهاد می‌شود با اصلاح ساختارهای توزیع قدرت و دسترسی به منابع، مقابله با کلیشه‌های جنسیتی و تقویت فرهنگ پذیرش رهبری زنان، تقویت شبکه‌های حمایتی و ائتلاف‌های سیاسی زنان، ارتقای مهارت‌های ارتباطی و تعامل با شهروندان، تقویت ظرفیت‌های مدیریتی و تثبیت هویت حرفه‌ای زنان، کاهش فشارهای نقش‌های دوگانه از طریق حمایت‌های فرهنگی و اجتماعی و اصلاح سازوکارهای رقابت انتخاباتی و حمایت نهادی از حضور پایدار زنان، زمینۀ تعمیق اثرگذاری و افزایش پایداری حضور زنان در سپهر حکمرانی محلی فراهم آید.

کلیدواژه‌ها