فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دانشوران شیعی در مواجهه با اخبار من بَلَغ برای اثبات قاعدۀ تسامح، هم‌نظر نیستند. پرسش اصلی این است که آیا می‌توان با بهره‌گیری از این اخبار، به حجیت اخبار ضعاف در استنباط احکام دست یافت یا خیر؟ این جستار به روش توصیفی‌تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای به‌دنبال تبیین رویکردهای گوناگون به احادیث من بَلَغ است. سه رویکرد عمدۀ اصولی، فقهی و کلامی دراین‌باره قابل ارزیابی و هریک از این رویکردها با چالش‌هایی برای اثبات رهیافت خویش از اخبار من بَلَغ مواجه است. پس از تبیین کاستی‌های این رویکردها، استظهاری نوین از اخبار من بَلَغ ارائه شده که بن‌مایۀ آن بر برهان معقولیت استوار است. در این خوانش از اخبار من بَلَغ، عمل نمودن به هر گزارۀ محتمل المطلوبیه‌ نزد مولا، به‌سبب معقولانه‌بودن آن روا خواهد بود. اما برای جلوگیری از ایجاد هرج‌ومرج لازم است برای عمل به اخبار ضعاف ضوابطی در نظر گرفته شود که عبارت‌اند از: عدم‌انتساب عمل به شرع، وجودنداشتن معارض معتبر شرعی یا عقلی و عدم‌اشتهار ناقلان گزاره به دروغ‌پردازی. تببین شرایط روابودن عمل به اخبار ضعاف بیانگر آموزه‌های غیرالزامی، دستاورد دیگری است که رویکرد برگزیده را ضابطه‌مند می‌سازد.