نظارت فقه امامیه بر فقه اهل‌سنت و تأثیر آن در استنباط

نویسندگان

1 دانشجو دکتری رشته فقه و مبانی حقوق دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران؛ دانش پژوه سطح چهار حوزۀ علمیۀ قم، بخش خارج مرکز فقهی ائمۀ اطهار(ع)، قم، ایران

2 دانش‌پژوه سطح چهار حوزۀ علمیۀ قم، بخش خارج مرکز فقهی ائمۀ اطهار(ع)، قم، ایران

doi
10.22067/jfiqh.2025.90806.1875
چکیده

روایات اهل بیت(ع) و دلالات سکوتی ایشان از منابع مهم کشف احکام شرعی به شمار می‌رود. شرایط و جو حاکم عصر صدور، در فهم مراد جدی ایشان تأثیر بسزایی دارد و ممکن است از خطاب واحد در دو عصر دو مضمون متفاوت برداشت شود و سکوت اهل بیت(ع) تنها در فضایی خاص رضایت ایشان را افاده کند.جو فقهی اهل‌سنت از مهم‌ترین نکات تطبیقی شرایط صدور به شمار می‌رود. توجه به این نکته از زمان آیت‌الله بروجردی و محقق داماد شکل گرفته و دلالت روایات و سکوت اهل بیت(ع) را تحت‌الشعاع قرار داده و در فروعات فقهی متعددی نظرات نوینی را باعث شده است. در این مقاله با روش توصیفی‌تحلیلی بعد از تبیین صحیح از نظریۀ نظارت، نقش جو فقهی عامه در فهم صحیح از روایات تحت عناوینی از قبیل انصراف خطاب، الغای خصوصیت و اصطیاد عنوان عام، فهم حکم تکلیفی یا وضعی و امر عقیب توهم حظر مورد بررسی قرار گرفته و همچنین حجیت سیرۀ متشرعۀ عامه در امور محل ابتلا و پراهمیت امکان‌سنجی شده و مقدمات استدلال به آن تبیین شده است.

کلیدواژه‌ها