بررسی رفتار زباله‌پراکنی در ایران با رویکرد تحلیل لایه‌ی علّی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی گرایش بررسی مسایل اجتماعی، دانشکده‌ی حقوق و علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 عضو هیات علمی گروه جامعه‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

3 عضو هیات علمی گروه مدیریت، دانشکده‌ی حقوق و علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

doi
10.22059/ijsp.2022.90400
چکیده

محیط­زیست و حفاظت از آن یکی از دغدغه­های کنونی دنیای پرمخاطره­ی مدرن است. دنیای امروز با وجود پیشرفت­های فراوان نه تنها قادر به حل مشکلات محیط­زیست نبوده بلکه همواره باعث تشدید وخامت آن نیز شده است. زباله­پراکنی در جنگل، ساحل، اماکن و معابر عمومی به عنوان یکی از معضلات زیست­محیطی از مسایل مهم جامعه­ی ایرانی به­شمار می­رود. هدف از مطالعه­ی مذکور بررسی علل شکل­گیری مسئله­ی زباله­پراکنی با رویکرد تحلیل لایه­ی علّی و سناریونویسی است. در این رویکرد، پژوهشگر با تحلیل لایه­هایی که باعث شکل­گیری این مسئله­ی اجتماعی شده­اند، در جستجوی ریشه­ی علل مسئله­ی مزبور برآمده است. بدین منظور، با استفاده از روش کیفی و اکتشافی و با به­کارگیری تکنیک مصاحبه­ی عمیق، 15 متخصص و کارشناس حوزه­ی محیط­زیست و جامعه مورد مصاحبه قرار گرفته و پس از استخراج مطالب و تحلیل تم مصاحبه­ها، نظرات آنها در قالب 4 جدول با عناوین لیتانی، علل سیستماتیک، گفتمان و کنایات ارایه گردیدند. سپس با کمک گفتمان­های موجود، 2 گفتمان شکاف دولت – ملت و ملت – ملت به عنوان پیشران­های مهم شناسایی شده و در ارایه­ی سناریوهای احتمالی مورد استفاده قرار گرفتند. در نهایت 4 سناریو در قالب نموداری ارایه شدند که می­توانند در تصمیم­سازی­های مسئولین جامعه مورد توجه قرار گیرند.