واکاوی محدودۀ مفهومی مئونه براساس ادلۀ شرعی فقهی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه اقتصاد، پژوهشکدۀ علوم اجتماعی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران
2 دانشیار گروه اقتصاد، پژوهشکدۀ علوم اجتماعی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران
doi
10.22067/jfiqh.2025.89415.1821چکیده
مئونه ازجمله مفاهیمی است که صرفاً با رجوع به اصحاب فنّ لغت، گسترۀ معنایی آن روشن نمیشود، بلکه مراجعه به عرف و تدقیق در لسان روایات، بهمنظور کشف تفصیلات و جزئیات مفهوم آن بسیار راهگشاست. در این تحقیق تلاش شده است ده محور اصلی و چالشی در محدودۀ مفهومی مئونه براساس ادلۀ شرعی بهروش توصیفیتحلیلی مورد واکاوی قرار بگیرد. یافتههای پژوهش نشان میدهد مئونه، مخارج و هزینههای معمول مربوط به امور دنیوی و اخروی خانوار، متناسب با شأنیت اجتماعی او در طول یک سال است که در دو قالب هزینههای مصرفی و سرمایهگذاری ضروری برای کسب درآمد ظاهر میشود. برخی از این هزینهها مربوط به مئونۀ عائله و افراد واجبالنفقه و برخی دیگر هزینههای مربوط به سرمایه و ابزارآلات کسب سود است که همگی جزو مئونه میباشد. کالاهایی که با مصرف آن، عین کالا مستهلک میشود و یا با حفظ عین کالا، تنها از منفعت آن استفاده میشود و همچنین سرمایههایی که بالفعل مصرف نمیشوند، بلکه صرفاً عائدی آن مفید است، ذیل مفهوم مئونه قرار میگیرند.