الگوی دانشگاه آینده: رویکردی مبتنی بر علم، فناوری و نوآوری با تکنیک هوشمند استخوان ماهی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مهندسی برق الکترونیک، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.

2 گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.

doi
10.22034/jsfc.2026.548105.2870
چکیده

فقدان یک الگوی نظام‌مند و راهبردی برای دانشگاه‌های ایران در راستای حکمرانی علم، فناوری و نوآوری مسئله اصلی این پژوهش است. مقاله حاضر ضمن ارائه شرح مختصری از وضعیت و مسائل موجود در دانشگاه‌های کنونی با هدف طراحی الگوی دانشگاه آینده مبتنی بر حکمرانی علم، فناوری و نوآوری در ایران با استفاده از تکنیک خلاقانه ایشیکاوا (استخوان ماهی) طراحی گردید. این مقاله با رویکرد اکتشافی و روش استقرایی تئوری‌ها و گزاره‌ها را به شکلی نظام‌مند و براساس داده‌های مبتنی بر واقعیت تدوین کرد. سپس، عللی که مسائل را به وجود آورده‌اند به صورت هدفمند و از طریق طوفان فکری و با نظر متخصصین دلفی (7 نفر استاد برجسته متخصص در سطح دانشگاه‌های کشور) بدست آورده و در نهایت الگوی دانشگاه آینده با تکنیک هوشمند استخوان ماهی ترسیم گردید. به‌طوری که مسائل و علل از کمترین پیچیدگی به بیشترین پیچیدگی به‌ترتیب از دم تا سر ماهی نوشته شدند. در پایان نیز مدل ارتباطی دانشگاه آینده (Input، Output، Outcome و Impact) طراحی و تبیین شد. یافته‌ها نشان داد که مهمترین مؤلفه‌های تشکیل دهنده دانشگاه آینده در ایران در 6 شاخص و 25 متغیر دسته‌بندی شدند که برحسب میزان پیچیدگی در نمودار تکنیک خلاقانه استخوان ماهی ترسیم شدند. مدیریت حرفه‌ای و تحول‌گرا بیشترین پیچیدگی و بکارگیری روش‌های یادگیری جدید در فرایند آموزشی کمترین پیچیدگی را دارا بودند. یافته‌ها نشان می‌دهد که تحقق دانشگاه آینده در ایران مستلزم بازطراحی حکمرانی دانشگاهی با محوریت مدیریت تحول‌گرا، نوآوری آموزشی و تعامل ساختاریافته دانشگاه با صنعت و جامعه است.

کلیدواژه‌ها