فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بهره برداری از آموزه‌های معرفتی ادعیه اهل بیت علیهم السلام، آحاد جامعه را به مسیر هدایت و سعادت رهنمون می‌سازد. دعای ابوحمزه ثمالی یکی از ادعیه‌ای است که می‌تواند در شناسایی راه‌های خروج از گناه روشنگری داشته باشد. در این پژوهش با استفاده از روش تحلیل مضمون، ضمن تحلیل کمی و کیفی دعای ابوحمزه ثمالی، سه مقوله راهکارهای شناختی، انگیزشی و رفتاری برای خروج از گناه مورد بررسی قرار گرفته است. این نوشتار گویای آن است که راهکارهای خروج از گناه در دعای ابوحمزه نه‌تنها ناظر به توصیه‌های عرفانی یا عاطفی هستند، بلکه در قالب یک سیستم معرفتی، انگیزشی و رفتاری، ساختار دقیق بازگشت به فطرت را بیان می‌دارند. امام سجاد علیه‌السلام در این دعا، نقشه راه خروج از گناه را با در نظر گرفتن ابعاد وجودی انسان طراحی کرده‌اند. در بعد شناختی، تأکید بر وسعت رحمت الهی، معرفت به خداوند به‌عنوان تنها پناهگاه و درک تقصیر انسان، بستر تحول فکری و احساس امید در انسان را فراهم می‌سازد. در بُعد انگیزشی، ترکیب خوف و رجا، اظهار عجز و جلب محبت الهی، نقش مهمی در ایجاد میل درونی به بازگشت ایفا می‌کند. در حوزه رفتاری نیز اعمالی همچون دعا‌کردن، انجام تکالیف الهی و اعتراف به گناه، به‌عنوان گام‌های عملی برای خروج از گناه معرفی شده‌اند. این پژوهش نشان می‌دهد که دعای ابوحمزه با زبانی دقیق، ساختار معنوی منسجمی در تربیت و تحول اخلاقی فرد گنه‌کار ترسیم کرده‌ است و الگویی تلفیقی از معرفت، انگیزه و عمل برای بازگشت به مسیر بندگی ارائه می‌دهد که در تربیت دینی و اخلاق، کاربردی است.