ارزیابی غلظت فلزات در بافتهای مختلف جرد ایرانی با استفاده از روش آماری تجزیه به مؤلفههای اصلی (PCA)
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران
2 استادیار گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران
3 استادیار گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران
4 استادیار گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران
5 کارشناس ارشد بهداشت، ایمنی و محیط زیست، شرکت ملی صنایع مس ایران، طرح معادن مس تفت
6 پژوهشگر محیط زیست، مجتمع مس سرچشمه، امور تحقیق و توسعه
doi
10.22092/vj.2015.103024چکیده
فرایندهای صنعتی مختلف مقادیر بالایی از فلزات را تولید میکنند و از این طریق بر اکوسیستمهای طبیعی،گیاهان و جانوران تأثیر میگذارند. در نتیجه تعیین مقادیر آنها به دلیل اثر تجمعی که در بافتهای مختلف جانوران دارند، امر بسیار مهمی تلقی میشود. جوندگان به دلیل جثه کوچکی که نسبت به پستانداران بزرگ جثه دارند دارای میزان متابولیسم بالاتری نسبت به آنها هستند در نتیجه بیشتر در معرض آلایندههای محیطی قرار میگیرند. در این مطالعه سعی شده است که با روش آماری تجزیه به مؤلفههای اصلی که یک روش آماری چند متغیره است، غلظت فلزات آلومینیوم، مس، روی، آهن، سرب، کادمیم، کبالت، سدیم، منیزیم، پتاسیم، کلسیم، کروم، نیکل، استرانسیم در بافتهای کبد، مو، قلب و استخوان ران جرد ایرانی بررسی شود. نمونهها با استفاده از تله فنری در تابستان 1391 از محدوده معدن مس دره زرشک جمع آوری گردید. غلظت فلزات در بافتهای مختلف با روش هضم مرطوبو با دستگاه ICP-OES اندازهگیری شد. غلظت فلزات کادمیم، کبالت وسرب در نمونه ها زیر حد تشخیص دستگاه بودند. سه مؤلفهی اصلی از آزمون تجزیه به مؤلفههای اصلی استخراج شد که در مجموع حدود 88 درصد از واریانس کل را توضیح میدادند. فلزات کلسیم، سدیم، روی، منیزیم، پتاسیم و استرانسیم با مؤلفه اول، فلزات آهن، نیکل، کروم و آلومینیوم با مؤلفه دوم و فلز مس با مؤلفه سوم همبستگی بالایی را نشان دادند. تمامی فلزات قرار گرفته در مؤلفه اول به غیر از روی در بافت استخوان و فلزات قرار گرفته در مؤلفه دوم و سوم در بافت مو تجمع بیشتری داشتند.