مروری سیستماتیک بر فرآیندهای برهم‌کنش دانش و عمل برنامه‌ریزان شهری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری شهرسازی، گروه برنامه‌ریزی و طراحی شهری و منطقه‌ای دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشیار و عضو هیئت علمی گروه برنامه‌ریزی و طراحی شهری و منطقه‌ای دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22054/urdp.2025.86551.1714
چکیده

در پی بحران اعتماد به حرفة مبتنی بر عقلانیت فنی، در عرصه برنامه‌ریزی شهری، شکاف میان نظریه (دانش صریح) و عمل مطرح شده است. هدف این پژوهش، در چارچوب مرور سیستماتیک، شناسایی و قیاس رویکردهای رابطه میان دانش و عمل برنامه‌ریزان شهری و بسط آن‌ها در اندیشه و عمل برنامه‌ریزی است. بدین منظور، از طریق راهنمای عمل پریزما، 584 منبع از پایگاه‌های داده اسکوپوس، وب آو ساینس و ایرانداک با جستجوی کلیدواژه‌ها در محدوده زمانی تا پایان سال 2022 میلادی به دست آمد و سپس با مرور به ترتیب عنوان، چکیده و تمام‌متن آن‌ها، 44 منبع برای سنتز انتخاب شد. در ادامه، با استفاده از ابزارهای VOSviewer، Scholar GPT و Excel، مطالعات منبع‌شناختی و تلفیقی روی این منابع انجام گرفت. در مطالعات تلفیقی، پس از کدگذاری، چهار رویکرد شناسایی شد. رویکرد عمل‌محور با تأکید بر دانش ضمنی، قائل به دانش صریح در عمل نیست و تقریباً در مقابل رویکرد پرکسیس‌محور است. در میان این دو، رویکردهای پیشایندی و تأملی با میزان معکوسی از اتکا به دانش صریح و ضمنی هستند. این رویکردها بازتابی از گفتمان‌ها و ساختارهای تصمیم‌گیری متکثر موقعیت‌مبنا در اندیشه و عمل برنامه‌ریزی هستند.