تعیینکنندههای اجتماعی- جمعیتی رفتار سلامت جویانه در میان دانش آموزان 12 تا 18 ساله (مورد مطالعه: منطقه 16 شهر تهران)
نویسندگان
1 دانشگاه علامه طباطبائی
2 استادیار جمعیتشناسی دانشگاه علامه طباطبائی
3 دانشجوی کارشناسی ارشد جمعیتشناسی دانشگاه علامه طباطبائی
doi
10.22059/ijsp.2022.90412چکیده
از دوره نوجوانی به عنوان دروازهای به سمت سلامت بزرگسالی و آینده سلامت جمعیت تعبییر شده است. نوجوانی سبک زندگی، عادتهای مرتبط با سلامت و ارزشهایی را شکل میدهد و این الگوهای رفتاری میتواند در طول زندگی بر سلامت تاثیرگذار باشند. هدف پژوهش حاضر بررسی رفتار سلامتجویانه و عوامل پیشبینی کننده آن در میان نوجوانان میباشد؛ که در این راستا 330 نفر از نوجوانان واجد شرایط به روش نمونهگیری خوشهای چند مرحله و طبقهای در منطقه 16 تهران انتخاب شده و مورد بررسی قرار گرفتند. بر اساس مدل پژوهشی تحقیق متغیرهای تاثیرگذار به دو دسته مشخصههای جمعیتی و اجتماعی (شامل: سن، جنس، بُعد خانوار، سابقه مهاجرتی، تحصیلات والدین، توجه والدین و دوستان به رفتار سلامتجویانه) و متغیرهای احساسات و شناختهای اختصاصی رفتار (شامل: فواید و موانع درک شده رفتار سلامتجویانه، احساس خودکارآمدی درک شده و حمایت اجتماعی درک شده) تقسیم شدند. نتایج مطالعه حاضر بیانگر آن است که رفتار سلامتجویانه نوجوانان مورد مطالعه در وضعیت مطلوبی قرار ندارد. میانگین رفتار سلامتجویانه نوجوانان دختر در مجموع بالاتر از نوجوانان پسر است که این تفاوت اگر چه به لحاظ آماری معنادار است ولی اندک است. نتایج تحلیل چند متغیره حکایت از آن دارد که متغیرهای احساسات و شناختهای اختصاصی رفتار نقش تعیین کنندهتری در تبیین و پیشبینی رفتار سلامتجویانه نوجوانان دارند. با ورود همه متغیرهای به مدل تحلیل رگرسیونی متغیرهای فواید درک شده و حمایت اجتماعی ادراک شده به صورت مثبت و موانع درک شده به صورت منفی بیشترین تاثیر را در رفتار سلامتجویانه نوجوانان دارند. همچنین تاثیر متغیر تحصیلات والدین نیز به صورت مثبت معنادار میباشد. بنابراین میتوان گفت آگاهی بخشی در راستای فواید رفتار سلامتجویانه و افزایش حمایت اجتماعی و کاهش موانع درک شده نقش کلیدی در افزایش رفتار سلامتجویانه نوجوانان و در نتیجه کاهش بار بیماری و اختلال در سلامتی در طول چرخه زندگی دارد.
