واکاوی معنایی کودک کار از دیدگاه کارشناسان اجتماعی در کلان شهر شیراز

نویسندگان

1 دانشیار جمعیت شناسی دانشگاه شیراز

2 دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه تبریز

3 دانش آموخته دکتری دانشگاه شیراز

4 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشگاه شیراز

5 عضو هیئت علمی، دانشگاه شیراز

6 دانش آموخته دکترای جامعه شناسی، دانشگاه شیراز

7 دانشجوی دکتری، دانشگاه شیراز

doi
10.22059/ijsp.2022.90890
چکیده

پژوهش حاضر به بررسی دیدگاه کارشناسان ذی‌ربط و مواجهه آن‌ها با کودکان کار در شهر شیراز پرداخته است و در آن  از روش تحقیق نظریه زمینه‌ای استفاده شد. داده‌ها از طریق مصاحبه عمیق به‌دست آمده و برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از سه نوع کدگذاری باز، محوری و انتخابی استفاده گردید. از فرایند کدگذاری، ده مقوله محوری و یک مقوله هسته استخراج گردید. مقوله هسته تحت عنوان «بخشی نگری و انفعال نهادی» تدوین گردید. نتایج این پژوهش نشان داد شرایط علی مثل «ناسازوارگی و آشفتگی نهادی و مدیریتی»، «تنوع چشم­انداز به پدیده کودک کار و سازمان­های مردم­نهاد» و «بی­تفاوتی نسبت به کودک کار» موجب بروز و ظهور این پدیده شده است. از جمله شرایط مداخله‌گر می‌توان به «بازنمایی منفی و فعالیت­های متعارض رسانه­ای»، «بازدارندگی برخی از قواعد و قوانین داخلی و بین‌المللی» و «کودک کار اتباع و مشکل شناسایی و هویتی» اشاره کرد. پدیده کودک کار در شرایط و بستر ویژه و خاصی قرار دارد که از جمله این شرایط و بستر می‌توان به «فشار خانوادگی و شروع فرایند کار در کودکی»، «کودک کار به­مثابه صنعت درآمدزا»، «کودک کار به سان منبع تأمین نیاز مالی خانواده» و «مهاجرپذیر بودن شیراز» اشاره کرد. نوع مواجهه با کودک کار موجب بروز پیامدهایی چون «افزایش بی­رویه کودکان کار اتباع»، «عدم مهار و کنترل مسئله کودکان کار»، «عدم ساماندهی و حمایت اجتماعی مطلوب کودکان کار»، «ناشناس بودن کودکان کار» و «ترغیب و تشویق اتباع» برای مهاجرت به شیراز شده است. نتیجه این‌که ناهماهنگی‌های بین بخشی و بی‌توجهی به ضرورت‌های فعالیت‌ نهادین، زمینه‌ساز گسترش پدیده کودک کار می‌شود.