حقوق بشر و تکلیف به ارائه کمک‌های بشردوستانه از منظر فقه اسلامی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری (روابط بین‌الملل)، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 استاد، گروه روابط بین‌الملل، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jplsq.2023.361446.3342
چکیده

درحالی‌که بیشتر پژوهش‌های انجام‌گرفته موضوع کمک‌های بشردوستانه را از رویکردی اخلاقی و نه الزامی مورد توجه قرار داده‌اند، پژوهش حاضر با رویکردی جدید به تکلیف به ارائة کمک‌های بشردوستانه از منظر فقه اسلامی پرداخته است. در نظام بین‌الملل حقوق بشر تنها با تفسیر موسع از این حقوق و اتخاذ رویکرد اثباتی نسبت به آن، تنها الزام به پذیرش کمک‌های بشردوستانه اثبات شده است. این پژوهش با نگاهی متمایز در پی بررسی ادلة تکلیف به ارائة کمک‌های بشردوستانه از منظر فقه اسلامی است و معتقد است دین مبین اسلام با برخورداری از اصول مترقی نسبت به نظام بین‌الملل حقوق بشر، رویکردی اثباتی نسبت به کمک‌های بشردوستانه ارائه می‌دهد. در این زمینه ادلة پیش‌فقهی کرامت انسانی و عدالت و ادلة درون‌فقهی وجوب حفظ نفس محترمه و اصل تألیف قلوب در مبحث زکات، تکلیف به ارائة کمک‌های بشردوستانه به تمامی انسان‌های در معرض بلایای طبیعی و غیرطبیعی به‌ویژه به غیرمسلمانان را بهتر اثبات می‌کنند.