فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

منتسکیو از اندیشمندان عصر روشنگری است که با رویکردی متفاوت به بررسی ماهیت «قانون» پرداخته است. این مقاله با رویکردی توصیفی–تحلیلی به بررسی نحوۀ تأثیرگذاری سوبژکتیویته بر نظریۀ قانون وی می‌پردازد. از دیدگاه منتسکیو، در دولت آزاد، هر فردی روح آزادی دارد و باید تحت ارادة خویش باشد. خودآیینی اراده در حیطة اجتماع، خود را در قالب «قانون» متجلی می‌سازد و ازاین‌رو پیروی از قانون، عین آزادی است. منتسکیو اگرچه از «قانون طبیعی» سخن به میان می‌آورد، اندیشة او در خصوص نشأت گرفتن قانون طبیعی از حق صیانت ذات و جدایی از مدلول‌های لاهوتی و مابعدالطبیعی آن را به رویکرد مدرن نزدیک می‌کند. تحت تأثیر سوبژکتیویته، طبیعت با ورود انسان به اجتماع به پایان می‌رسد و قانون قراردادی جایگزین قانون طبیعی می‌شود. قانون بشری اگرچه تجلی ارادۀ خودتعین‌بخش انسانی است، اما از ماهیت ارگانیسم اجتماعی ناشی می‌شود. بر این اساس، منتسکیو بر عدم دخالت دین در حوزۀ قانون بشری تأکید می‌کند. اگرچه سوبژکتیویته در اندیشة منتسکیو قابل ردیابی است، نشانه‌هایی از ناتمام بودن آن و وجود جنبه‌هایی التقاطی در نسبت ادبیات مدرن و ماقبل مدرن در برخی عبارات او قابل مشاهده است.