مطالعه اثرات ضد باکتریایی و فیتوشیمیائی عصاره تام 12 گونه از گیاهان بومیایران بر سوشهای بیماری زای نوکاردیا
نویسندگان
1 دانشیار گروه پاتوبیولوژی، بخش میکروب شناسی،دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران
2 دانشیار گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی و مرکز تحقیقات گیاهان داروئی، دانشگاه علوم پزشکی تهران
3 داروساز، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشکده بهداشت، گروه پاتوبیولوژی
doi
چکیده
تنوع آب و هوائی و وجود فصول چهارگانه در ایران, پوشش گیاهی متنوع و بسیارغنی را درکشورما بوجود آورده است، به طوری که گاهی در یک پهنه رویشی محدود، انواع گوناگونی از گیاهان را میتوان مشاهده کرد. این پدیده زمینه مساعدی را برای تحقیق و بررسی در مورد خواص مختلف این گیاهان از جمله خواص داروئی و شیمیائی آنها فراهم میسازد. در سالهای اخیر به دلیل مصرف غیراصولی و نابه جای داروهای شیمیایی به خصوص آنتی بیوتیکها مانند خود درمانی داروئی، استفاده طولانی از داروهای شیمیایی در عفونتهای مزمن, دگرگونی در ژنوم میکروارگانیزمها موارد متعددی از دشواری در درمان و نیز مقاومت میکروبی در دنیا بوجود آمده و شرایط برای رشد میکروبهای فرصت طلب نظیر نوکاردیا فراهم گردیده است. لذا تحقیق برای یافتن مواد ضد میکروبی از گیاهان دارویی مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته تا از فرآوردههای گیاهی، جایگزینهای مناسبی برای آنتی بیوتیکهای صناعی به دست آورند. هدف اصلی در این مطالعه بررسی فیتوشیمیایی و اثرات ضد باکتریایی چند گونه گیاهی بومیایران بر علیه باکتریهای عامل بیماری نوکاردیوز. مقایسه اثر ضد میکروبی این گیاهان با آنتی بیوتیکهای رایج بر باکتری فوق و معرفی آن به عنوان جایگزین مناسب برای داروهای انتخابی علیه این باکتری بوده است. اگر چه نوکاردیاها از قدرت تهاجمیزیادی برخوردار نیستند, لیکن قادرند در میزبانان با ضعف ایمنی, بیماری عفونی و خطرناک نوکاردیوز را ایجاد نمایند. ابتدا گیاهان مورد نظر جمعآوری و تعیین نام علمیگردیدند و پس از تهیه عصاره متانولی با رقتهای 5/0، 5/2، 5، 5/7، 10 و 15 درصد (w/v) و با استفاده از روشهای انتشار در آگار, تأثیر آنها در مهار رشد نوکاردیاها مورد بررسی قرار گرفت. آزمایشات فیتوشیمیایی بر روی عصارههای تهیه شده نیز به منظور بررسی وجود فلاوونوئید، آلکالوئید، تانن و ساپونین و غیره انجام گرفت. نتایج حاصله حاکی از آن است که عصاره الکلی شش گونه گیاهی مورد مطالعه شامل مامیران, شقایق کوهی, شیرین بیان, گلپر, پونه بینالود و گل مورو اثر ضد میکروبی قابل ملاحظهای بر نوکاردیاها نشان میدهند. از آنجا که Nocardia asteroides و N. brasiliensis به رقتهای مختلف گیاهان مورد مطالعه حساسیت قابل توجهی نشان دادند و در محیط کشتهاله عدم رشد تشکیل شد، تاثیر کامل گیاهان فوق بر گونههای نوکاردیاها محرز میباشد. با مقایسه قطرهالههای شفاف تشکیل شده با رقتهای 5/2، 5، 5/7 و10درصد (w/v) و نیز 6 گونه گیاهی از مجموع 12 گونه و قطرهاله ایجاد شد با آنتی بیوتیکهای استاندارد علیه نوکاردیا در شرایط کاملاّ یکسان، به این نتیجه میرسیم که غلظت مورد استفاده این آنتی بیوتیکها، متناسب با غلظت گیاهان مورد مطالعه در محیط invitro بوده و تاثیر ضد میکروبی این گیاهان تقریباً مشابه آنتی بیوتیکهای استاندارد میباشد.
