نمادهای میراث فرهنگی در عناصر شهری و زمینهیابی نقش آن در هویتسازی جمعی؛ مطالعۀ موردی شهر جیرفت در منطقۀ جنوب کرمان
نویسندگان
1 دانشگاه جیرفت، گروه باستانشناسی
doi
10.22054/urdp.2025.86211.1712چکیده
این پژوهش با رویکردی بینرشتهای پویاییهای اجتماعی پسِ روند تحول هویت جمعی در جنوب کرمان را در حدود نیم سدۀ اخیر کاویده است. تحقیق حاضر با طرح این پرسش که آیا زمینهیابی تاریخی نقش عناصر شهری مرتبط با میراث فرهنگی در فضای عمومی منطقۀ جنوب کرمان ممکن است، گمان داشته با مطالعۀ توصیفی-تحلیلی عناصر فرهنگی در فضای عمومی شهر جیرفت میتوان روند تحول چنان مضامینی را رمزگشایی کند. بنیان نظری آن بر «نظریۀ عمل» در جامعهشناسی و مفهوم «فرهنگ مادی» در باستانشناسی و انسانشناسی استوار بوده و دادههای کیفی به روشهای کتابخانهای و میدانی گردآوری شدهاند. با تحلیل شرایط اجتماعی-سیاسی استدلال شده که وضعیت «ناسازش» اجتماعی منطقه در دهههای 50 و 60 خورشیدی قابل مطالعه است. با مطرح شدن میراث حوزۀ فرهنگی جیرفت در مجامع علمی پس از دهۀ 80، تلاشهایی محلی برای دستیابی به موقعیتهای ممتاز در «میدان» اقتصادی با کنترل میدان قدرت تا حدی مهار گشته و راهبردها به کنش در میدان علمی محدود شد. دستاوردهای علمی به برجسته شدن مفاهیم هویت و میراث متمایز در «عادتوارۀ» گروهی مردمان منطقه انجامید. نمادهای میراث فرهنگی در فضای شهری تجلی مادی این سرمایۀ اجتماعی نوپدید هستند که کنشگران بر پایۀ «باور دُگزایی» هویت متمایز در راهبردهایشان برای تحول نظم موجود در جنوب کرمان آن دوره بهکار گرفتهاند.