فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه به ­کرات شاهد ادعای تضعیف ارزش­­های اخلاقی و از دست رفتن اقتدار آنها در جامعه هستیم؛ یافته­های پیمایش­های مختلف نیز در جهت تأیید این مدعا است. آیا واقعاً این اتفاق رخ داده و ارزش­های اخلاقی در جامعه تضعیف شده­اند؟ چنین مدعایی بر این پیش­فرض استوار است که اقتدار آنها در گذشته بیش از امروز بوده است. مقاله حاضر به بررسی این ادعا می­پردازد و بدین­ منظور از دو دسته داده استفاده می­کند: نخست، داده­های تاریخی که در سفرنامه­ها و کتاب­های تاریخ اجتماعی آمده و دوم یافته­های پیمایش­هایی است که در چند دهة اخیر انجام شده­اند. یافته­ها نشان می­دهند که ضعف اقتدار ارزش­های اخلاقی در ایران مسئله­ای خاص دورة کنونی نیست و دارای ریشه­های تاریخی است. مقاله دو دسته عوامل را در تضعیف ارزش­های اخلاقی و تشدید آنها مورد تأکید قرار داده است: نخست نظام­های حکم­رانی و نوع تعامل آن با جامعه؛ بدین معنا که نبود تعامل مناسب بین نظام حکم­رانی با جامعه و نیروهای اجتماعی، ارائه قرائتی سیاسی و ایدئولوژیک از اخلاق، بهره­گیری از قدرت در راستای منافع شخصی و گروهی، ضعف نهادهای اجتماعی سامان­بخش و فقدان توافق عام اجتماعی درباره ارزش­های اخلاقی سبب مخدوش شدن عدالت اجتماعی، سرکوب آزادی­های فردی، و تحمیل تعهدات شخصی بر افراد شده که پیامد گریزناپذیر آن ممانعت از تقویت ارزش­های اخلاقی در جامعه بوده است. دوم سرایت ارزش­های بازاری به حوزه­های اجتماعی و اخلاقی در دوره اخیر که عدم اقتدار ارزش­های اخلاقی را تشدید کرده است.