عوامل شکلگیری خیانت زناشویی در ایران؛ مطالعه فراترکیب
نویسندگان
1 دکتری جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران
2 استاد گروه جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران
doi
10.22059/ijsp.2022.87903چکیده
چکیده: این مطالعه به دنبال پاسخ به این سوال بوده است که عوامل خیانت زناشویی در خانواده ایرانی شامل چه مواردی است. پژوهش حاضر، از روش «فراترکیب کیفی» مطالعات پیشین استفاده کرده است. در این راستا، 78 مقاله علمی - پژوهشی در ایران که به موضوع خیانت زناشویی پرداختهاند مورد شناسایی و تحلیل قرار گرفت و تمام یافتههای آنها استخراج و مورد کدگذاری چندمرحلهای قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که عوامل خیانت زناشویی در ایران را میتوان تحت 9 مقوله اصلی، طبقهبندی نمود که شامل موارد زیر است؛ 1- عوامل اجتماعی؛ 2- عوامل روانشناختی؛ 3- عوامل فرهنگی؛ 4- عوامل خانوادگی؛ 5- عوامل فردی؛ 6- عوامل رابطهای؛ 7- عوامل اقتصادی؛ 8- عوامل رسانهای و 9- عوامل زمینهای. هریک از این مقولههای اصلی، به زیرمقولههای مختلفی تقسیم شده است. در این راستا، عوامل اجتماعی پدیدآورنده خیانت، شامل «فرصتهای خیانت»، «گروههای دوستی» و «شرایط محیطی» بوده است. عوامل روانشناختی خیانت، شامل «نوع شخصیت افراد»، «سبکهای دلبستگی» و «نوع طرحواره عشق» آنهاست. عوامل فرهنگی نیز به «تغییر ارزشها و باورها» و «نوع تربیت دینی» افراد اشاره داشته است. عوامل خانوادگی نیز شامل «ازدواج نامناسب»، «اختلافات خانوادگی» و «نوع پیشینه خانوادگی» افراد است. همچنین عوامل فردی شامل «نارضایتی جنسی»، «نارضایتی عاطفی»، «احساس تنهایی»، «فقدان دسترسی به همسر»، «ضعف در کنترل همسر»، «خشونت خانگی»، «انتقام از همسر» و «نقش نفر سوم رابطه» است. عوامل اقتصادی نیز شامل «پایگاه اقتصادی فرد»، «نقش مشکلات مالی» و «انگیزه ورود به خیانت به بهانه پیشرفتهای کاری و شغلی» بوده است. عوامل رسانهای نیز به «تضعیف ارزشهای ایرانی از طریق شبکههای اجتماعی و شبکههای ماهوارهای» و همچنین «تولید نیازهای جدید توسط رسانهها» تأکید نموده است. در آخر، عوامل زمینهای نیز شامل نقش «سن» و «جنسیت» در خیانت بوده است. یافته ها نشان داد که خیانت در بین مردان و در بین جوانان ایرانی، بیشتر از سایر گروههای اجتماعی رخ داده است.