اثربخشی آموزش شناختی رفتاری بر اضطراب رقابتی و استرس ادراک شده در دانش‌آموزان استعدادهای درخشان

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.30468/jsums.2025.7847.3100
چکیده

  زمینه و هدف: دانش‌آموزان تیزهوش به دلیل انتظارات دیگران و خانواده ممکن است با فشار و استرس‌های روانی زیادی مواجه باشند. بنابراین هدف از پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش شناختی رفتاری بر اضطراب رقابتی و استرس ادراک‌شده در دانش‌آموزان استعدادهای درخشان متوسطه دوم استان اصفهان بود. مواد و روش­ها: پژوهش حاضر، نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه کنترل می‌باشد. بر روی 30 نفر از دانش‌آموزان استعدادهای درخشان متوسطه دوم استان اصفهان با روش نمونه‌گیری در ‌دسترس انجام شد و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه آزمایش 8 جلسه 90 دقیقه‌ای آموزش شناختی رفتاری را دریافت کردند و گروه کنترل در لیست انتظار قرار داشتند. برای گردآوری داده‌ها شامل پرسش‌نامه اضطراب رقابتی مارتنز و همکاران (1990) و پرسش‌نامه استرس هولمز و راهه (۱۹۶۷) استفاده شد. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها به روش تحلیل کوواریانس چندمتغیره و با استفاده از نرم‌افزار SPSS-25 انجام شد. یافته­ها: نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که آموزش شناختی رفتاری بر کاهش نمرات پس‌آزمون اضطراب رقابتی و استرس ادراک‌شده در گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل، اثربخشی داشته است (p<0.01). نتیجه‌گیری: می‌توان گفت که درمان شناختی رفتاری، یکی از انواع درمان‌های اثربخش در زمینه کاهش اضطراب رقابتی و استرس ادراک‌شده در دانش‌آموزان است بنابراین به متخصصان سلامت روان و مسئولین آموزش و پرورش توصیه می‌شود به‌منظور بهبود بهداشت روانی دانش‌آموزان از این درمان بهره گیرند.