تحلیل انسجام فرم کالبدی با تاکید بر نقش بازار در هسته تاریخی شهر کرمان
نویسندگان
1 استاد تمام گروه شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
2 کارشناس ارشد عمران، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران
3 دکتری شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
4 استاد تمام گروه شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.22054/urdp.2025.82563.1672چکیده
بازار در شهر ایرانی نه تنها نمود ابعاد اجتماعی –فرهنگی و اقتصادی شهر است بلکه بستر استخوانبندی شهر ایرانی و اتصالدهنده محلات و فضاهای شهری به یکدیگر بوده است. بازار عنصری نظمدهنده، ساختاردهنده و منسجمکننده فرم فیزیکی شهر محلات شهری است که امروزه بهواسطه تغییرات ناشی از سبک زندگی شهری جایگاهش درشهر تغییر کرده است. از اینرو پژوهش حاضر برآن است تا با تحلیل جایگاه بازار در فرم کالبدی شهر نقش آن رادر انسجام فرمکالبدی بسنجد.پژوهشحاضر بامطرح کردن این سوال که نقش بازار درانسجام فرمشهری چگونه است و درصورت حذف و ازبینرفتن بازار چه اتفاقی برای هسته تاریخی و محلات وابسته میافتد؟ درپی تعیین نقش دوباره بازار در شهر و محلات معاصر بافت تاریخی کرمان است. ازاینرو ضمن تبیین چارچوب درجهت تحلیل انسجام فرمکالبدی و تعیین جایگاه بازار در شهر ایرانی از پیکربندی فضا و تکنیک تحلیل شبکهشهری استفاده می شود. نتایج نشانداد بازار کرمان بهعنوان یک مرکز کلیدی موجب تقویت پیوند میان تودهوفضا، همپیوندی، پیوستگی و نفوذپذیری و درنتیجه انسجام فرمکالبدی در شهر میشود و حذف آن موجب کاهش همپوندی، پیوستگی، کارایی شبکه وپراکندگی فضایی میشود. مراکزمحله ای که مرکزمحله فعال داشتند کمترین آسیب رابا حذف بازار دیدند. ازمنظر انسجام فرمکالبدی، پیوستگی فضایی ایجادشده توسط بازار بهحفظ یکپارچگی ساختار کالبدی شهر در طول زمان کمک می کند، اینامر باعث میشود بازار به عنوان یک نقطه استراتژیک در تقویت هویت فضایی هسته تاریخی شهر کرمان ایفای نقش کند. تقویت بازار وتوجه به نقش ساختاری وعملکردی آن درشکل گیری فرمکالبدی شهر می تواند رشد وتوسعه شهر ومحلات شهری را تضمین کند.
