مسألهشناسی حجاب در جامعه ایرانی (مورد کاوش: مقالات علمی 1383ـ 1397)
نویسندگان
1 استادیار جامعهشناسی دانشگاه علامه طباطبایی
2 دانشجوی دکتری جامعه شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی
3 استادیار جامعهشناسی دانشگاه علامه طباطبایی
doi
10.22059/ijsp.2022.87911چکیده
پراکندگی نتایج مطالعات ناظر به حجاب، ضرورت مرور نظاممند پژوهشهای ذیربط را به منظور دستیافتن به تصویری نسبتاً روشن از آوردهها و چالشهای مطالعاتی آشکار میکند. پرسشهای پژوهش حاضر ناظر به توصیف وجوه روششناختی، تبیینی و کارکردی پدیده حجاب در جامعه ایران طی مطالعات سالهای 1383 ـ1397، همچنین ایضاح نقدهای وارد بر آن مطالعات است. بر پایه نتایج پژوهش، نه مسأله محوری شامل عوامل مؤثر بر ارتقای فرهنگ حجاب، قلمرو حجاب، پیامدهای فردی و اجتماعی حجاب، شبهات و آسیبشناسی حجاب، مسئولیت حکومت در قبال فرهنگ حجاب، تحولات حجاب و تلقی از حجاب در جامعه مورد توجه پژوهشگران داخلی قرار گرفتهاند. همچنین، به استناد برداشتهای تفسیری حاصله، موارد چندگانهای، مشتمل بر عدم توجه محققان به ملاحظات روششناختی مندرج در پارادایم کمّی، تقلیل سطح علمی پژوهشها به مطالعات ترویجی و مروری، حصر حداکثری پژوهشها به کلانشهرها و کنارگذاری شهرهای کوچکتر از شمول مطالعه، تغلب نگاه آسیبشناسانه به حجاب در مطالعات و تغافل پژوهشگران از ابعاد تفسیری و معناکاوانه مرتبط با آن، تقلیل طیف کثیری از کارکردهای دنیوی و اخروی حجاب به ملاحظات معطوف به امر جنسی، نبود راهکارهای مبتنی بر مطالعات میدانی در مواجهه با معضله حجاب، و سرانجام، بیتوجهی به رویکردهای میانرشتهای در حکم نقدهای وارد بر مطالعات منتخب هستند. موارد فوقالذکر، امکان تعریف دستورکارهای پژوهشی جدید پیرامون مسأله حجاب در جامعه ایرانی فراهم میآورد.