تحلیل ساختار شبکه اکولوژیک و پیوستگی عملکرد زیستی در مجموعه شهری تهران-البرز
نویسندگان
1 استادیار گروه محیطزیست، دانشگاه لرستان، دانشکده منابع طبیعی، خرمآباد، ایران.
2 استاد گروه محیطزیست، دانشگاه تهران، دانشکده منابع طبیعی، کرج، ایران.
doi
10.22054/urdp.2025.83888.1685چکیده
ازهمگسیختگی و کاهش عملکرد بومشناختی در مناطق شهری یکی از تهدیدهای مهم برای حفاظت از منابع ارزشمند اکولوژیک است و راهبردهای مؤثر برای کنترل تکه تکه شدن و نابودی سرزمین در این مناطق مستلزم شناسایی منابع اکولوژیک و عملکردهای زیستی میباشد. براین اساس در مطالعه حاضر به شناسایی منابع حساس و اکولوژیک و تهیه نقشه شبکه اکولوژیک در مجموعه شهری تهران-البرز پرداخته شد و در ادامه پیوستگی عملکرد زیستی در این مجموعه مورد بررسی قرار گرفت. عمدهترین منابع حساس و اکولوژیک در این مجموعه شهری، شامل مناطق تحت حفاظت از جمله پارک ملی، اثر طبیعی ملی، منطقه حفاظت شده، پناهگاه حیات وحش، منطقه شکارممنوع و همچنین ذخایر حفاظتی جنگلی میباشد. همچنین نواحی شمال و شمال شرق منطقه که از پراکندگی مناطق تحت حفاظت و ذخایرزیستی بیشتری برخوردارند، دارای اهمیت اکولوژیک بالاتر و همچنین حساسیت زیستی بیشتری نسبت به روند شهرنشینی و توسعه فعالیتهای انسانی هستند. همچنین تحلیل عملکرد و پیوستگی اکولوژیک در مجموعه شهری تهران-البرز حاکی از آن است که در بین سالهای 1379 تا 1402 پیوستگی اکولوژیک در این منطقه کاهش یافته است. با توجه به اینکه شبکه مناطق حساس زیستی در مجموعه شهری تهران-البرز از اهمیت بالایی برخوردارند، بنابراین انجام برنامهریزی و فراهم کردن ابزارهای مناسب برای کاهش اثرات توسعه شهری و تهدیدات ناشی از آن امری ضروری است. همچنین نتایج این تحلیل میتواند بهعنوان یک راهکار مدیریتی به حفاظت و برنامهریزی صحیح در راستای توسعه فعالیتهای انسانی و به دنبال آن مخاطرات و پیامدهای محیطی کمک کند.
