ارائۀ مدل حکمرانی منابع انسانی با رویکرد فراترکیب
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
2 استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
3 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان
doi
10.22034/jhrs.2025.516609.2394چکیده
زمینه و هدف: یکی از رویکردهای نوین ادارۀ منابع انسانی منطبق با شرایط کنونی، حکمرانی منابع انسانی است. حکمرانی منابع انسانی یک الگوی مدیریتی است که برای بهینهسازی کارکنان بهکار میرود. یکی از دلایل اصلیِعدم موفقیت وظایف مدیریت منابع انسانی، فقدان حکمرانی منابع انسانی در این حوزه است. با توجه به اهمیت این موضوع، پژوهش حاضر به تدوین و طراحی مدل حکمرانی منابع انسانی پرداخته است.روش: این پژوهش از نوع کیفی، تفسیری و استقرایی است که با رویکرد فراترکیب و تحلیل محتوای کیفی اجرا شده است. منابع اطلاعاتی را مقالههای منتشر شده در پایگاههای اطلاعاتی مختلف خارجی و داخلی تشکیل میدهد. بعد از گردآوری مقالههای منتشر شده، بر اساس شاخص مد نظر پژوهشگر، مقالههای منتخب برای بررسی انتخاب شدند.یافتهها: پس از بررسی و ترکیب نتایج مطالعات منتخب، ۷۵ کد توصیفی بهدست آمد که این کدها در ۲۲ مقولۀ اولیه، ۷ مقولۀ سازماندهنده و ۳ مقولۀ فراگیر طبقهبندی شدند. پیشرانهای حکمرانی منابع انسانی، مشتمل بر عوامل فردی (اعتقادها و باورهای ذهنی و تفکر تحولی)، عوامل سازمانی (فرهنگ سازمانی انطباقپذیر، عوامل ساختاری، تعاملات پویا، شایستگی منابع انسانی، شبکهسازی ذینفعان و عوامل اطلاعاتی) و عوامل محیطی (فرهنگ ارزشمدار، تعامل محیطی و قوانین مرتبط با نیروی کار) هستند. مقولۀ اصلی بُعد عملیاتی و بُعد استراتژیک را شامل میشود و پیامدها عبارتاند از: پیامدهای فردی (خویشتنپروری و ارتقای قابلیتها)، سازمانی (شفافیت و پاسخگویی، منابع انسانی پایدار، سازمان انطباقپذیر و تأمین منافع ذینفعان) و پیامد برای جامعه (رضایت اربابرجوع، حکمرانی قانون و پویایی سازمانی).نتیجهگیری: با توجه به شرایط متغیر امروزی، اجرای حکمرانی منابع انسانی در سازمانها، میتواند برای پاسخ به شرایط محیطی اقدام مناسبی باشد و این ساختار جدید، زمینۀ بهرهوری فزایندۀ سازمانها را مهیا سازد. بهکارگیری ساختارهای تخت و غیربوروکراتیک، مدیریت تیمی و دموکراتیک و سبک رهبری تحولآفرین، برای تحقق حکمرانی منابع انسانی مطلوب توان بیشتری دارند. حکمرانی منابع انسانی، فقط مدیریتی درونسازمانی نیست، بلکه ابزاری برای خلق سرمایههای انسانی و اجتماعی در مقیاس وسیعتر است.