شناسایی و تحلیل ابعاد تنهایی مدیریتی در بخش دولتی (طراحی و اعتبارسنجی سنجۀ اندازه‌گیری)

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مدیریت منابع انسانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه مدیریت منابع انسانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 استادیار گروه مدیریت منابع انسانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

4 دکتری، گروه مدیریت منابع انسانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22034/jhrs.2025.512886.2386
چکیده

زمینه و هدف: مرور مطالعات پیشین، نشان‌دهندۀ فقدان درک جامع و سنجه‌ای معتبر برای اندازه‌گیری تنهایی مدیریتی است. این مطالعه به‌دنبال این سؤال بود که مدیران بخش دولتی، از تنهایی در محیط کار چه تجربه‌ای دارند و تنهایی مدیریتی چه ابعادی دارد؟ این ابعاد چگونه سنجیده می‌شوند؟ شناسایی ابعاد تنهایی مدیریتی و طراحی سنجۀ اندازه‌گیری آن، از اهداف اصلی این پژوهش است. روش: این پژوهش از نظر جهت‌گیری پژوهش، کاربردی ـ توسعه‌ای و از نظر رویکرد پژوهش، آمیخته (کیفی ـ کمّی) است. در بخش کیفی، با استفاده از رویکرد داده‌بنیاد گلیزری و مصاحبه با مدیران (۱۶ مدیر حرفه‌ای منتصب در دستگاه‌های اجرایی مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری در شهر تهران، در گروه‌های مدیر ارشد، مدیر میانی، مدیر پایه و مدیر عملیاتی)، از طریق نمونه‌گیری نظری و در دسترس، ابعاد تنهایی شناسایی شد. در بخش کمّی، شاخص‌ها با تکنیک دلفی فازی غربال و به‌کمک تحلیل عاملی تأییدی اعتبارسنجی شدند. مدل معادلات ساختاری، از روش‌های کمّی به‌کاررفته در این پژوهش است. یافته‌ها: در بخش کیفی، براساس مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۶ مدیر بخش دولتی، بین دو بُعد تنهایی مدیریتی تمایز قائل شدیم: ۱. احساس فقدان و نقص از جنبۀ روابط کاری؛ ۲. احساس فقدان و نقص از جنبۀ روابط غیرکاری. احساس فقدان و نقص در روابط غیرکاری مدیر با احساس کمبود روابط اصیل، احساس کمبود روابط تعلق‌مدار، احساس کمبود روابط صمیمی، احساس کمبود روابط انسانی امن و احساس کمبود روابط هم‌دلانه بیان می‌شود. بُعد احساس فقدان و نقص در روابط کاری، احساس کمبود روابط دارای مشروعیت، احساس کمبود روابط تخصصی و حرفه‌ای، احساس کمبود روابط حمایتگرانه و احساس کمبود روابط دارای تمامیت را شامل می‌شود. در بخش کمی، پرسش‌نامه طراحی شده به‌روش دلفی فازی و روش تحلیل عاملی تأییدی بررسی شد. نتیجه‌گیری: این پژوهش با ارائه سنجه‌ای معتبر، درک بهتری از تنهایی مدیریتی فراهم کرده و زمینه‌ساز مطالعات دقیق‌تر در آینده است. به‌علاوه، طراحی و اعتبارسنجی سنجۀ اندازه‌گیری تنهایی مدیریتی، می‌تواند از انحراف‌های احتمالی مطالعات آتی جلوگیری کند.

کلیدواژه‌ها