ارائه مدل وزندار ارزیابی فرهنگ دیجیتال در سازمانها (موردپژوهی: یک شرکت بیمه ایرانی)
نویسندگان
1 کارشناس ارشد، گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت فناوری و صنعتی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استاد، گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشکدۀ مدیریت فناوری و صنعتی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22034/jhrs.2025.517168.2399چکیده
زمینه و هدف: سازمانهایی که در دنیای دیجیتالِ امروزی فعالیت میکنند، برای ادامۀ حیات و رقابت با سازمانهای دیگر، باید بهسمت تحول دیجیتال حرکت کنند. فرهنگ دیجیتال یکی از عوامل موفقیت در این مسیر است. انجام اقدامات فرهنگی در سازمان، مستلزم ارزیابی فرهنگ دیجیتال است؛ بنابراین باید از مدلی استفاده شود که علاوهبر وضعیت هر یک از ابعاد فرهنگ دیجیتال، میزان اهمیت (وزن) تکتک ابعاد را در استراتژیهای سازمان تعیین کند تا ابتکارات فرهنگ دیجیتال در سازمان متناسب با ابعاد مهمتر طراحی شود. بر اساس آنچه بیان شد، هدف این پژوهش ارائۀ مدلی وزندار است که فرهنگ دیجیتال سازمانها را از منظر وضعیت و اهمیت ارزیابی کند.روش: استراتژی این پژوهش آمیخته است. در فاز کیفی با روش فراترکیب، ابعاد و شاخصهای فرهنگ دیجیتال شناسایی و از طریق مصاحبه با خبرگان اصلاح و تکمیل شد. در فاز کمّی، فرهنگ دیجیتال یکی از شرکتهای بزرگ بیمۀ ایرانی با استفاده از پرسشنامه و با روش بهترین ـ بدترین بیزین که از روشهای تصمیمگیری چندشاخصه است، ارزیابی و ماتریس اهمیت ـ عملکرد برای فرهنگ دیجیتال آن سازمان ترسیم شد.یافتهها: در این پژوهش یک مدل وزندار شامل نُه بُعد و ۳۷ شاخص برای ارزیابی فرهنگ دیجیتال ارائه شد. این ابعاد عبارتاند از: ذهنیت دیجیتال، چابکی، دادهمحوری، مشتریمحوری، نوآوری، همکاری درونی، همکاری بیرونی، استعدادمحوری و گشودگی در برابر تغییر. همچنین، فرهنگ دیجیتال شرکت بیمۀ مورد مطالعه بر اساس این مدل، ارزیابی و وضعیت و اهمیت هر یک از ابعاد برای این سازمان تعیین شد. در نهایت با ترسیم ماتریس اهمیت ـ عملکرد ابعاد اولویتدار برای سازمان، مشتریمحوری و نوآوری و همکاری بیرونی تشخیص داده شد.نتیجهگیری: فرهنگ دیجیتال یکی از ملزومات سازمانها در مسیر دیجیتالی شدن است. برای داشتن فرهنگی سازمانی در تراز عصر دیجیتال، مدیران باید ابتدا به ارزیابی فرهنگ دیجیتال سازمان خود بپردازند. مدل ارائهشده در این پژوهش، ابعاد فرهنگ دیجیتال سازمان را از دو منظر وضعیت و اهمیت ارزیابی میکند و به مدیران تصویری از فرهنگ دیجیتال سازمانشان ارائه میدهد. این تصویر به مدیران کمک میکند تا هنگام تصمیمگیری دربارۀ پروژههای مربوط به فرهنگ دیجیتال، روی آن دسته از ابعاد فرهنگ دیجیتال تمرکز کنند که اولویت بیشتری دارند و با استراتژیهای سازمانشان متناسب است. همچنین این مدل، حاصل تجمیع مرور پژوهشهای پیشین و نظرهای خبرگانِ حوزۀ فرهنگ دیجیتال است که میتواند در پژوهشهای مربوط به فرهنگ سازمانی استفاده شود.
