واکاوی نقش فناوری هوش مصنوعی در ارتقای فرایندهای آموزش، بازآموزی و بهسازی حرفهای کارکنان: مرور گسترۀ دانشی
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مدیریت آموزش عالی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مدیریت آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مدیریت آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
doi
10.22034/jhrs.2025.512678.2389چکیده
زمینه و هدف: امروزه، سازمانها برای بقا در دنیای رقابتی، به استفاده از فناوریهای نوین در فرایندهای تولیدی و توسعۀ منابع انسانی وابستهاند. در این راستا، فناوری هوش مصنوعی، بهمثابۀ یک پدیدۀ نوظهور، فرصتهای متعددی را برای سازمانها به ارمغان آورده و بهعنوان ابزاری تحولآفرین در آموزش و توسعۀ حرفهای کارکنان قرار گرفته است. هدف از اجرای این پژوهش، ارائۀ رویکردی جامع و نظاممند برای تحلیل ادبیات موجود و استخراج بینشهای نوین در زمینۀ نقش فناوری هوش مصنوعی در بهبود فرایندهای آموزش، بازآموزی و بهسازی کارکنان در سازمانها بود. روش: این مطالعه کیفی، از روش مرور گسترۀ دانشی بر مبنای چارچوب پنجمرحلهای آرکسی و اومالی (۲۰۰۵) استفاده کرد. ادبیات با استفاده از شیوۀ گزارشدهی ترجیحی برای مرور نظاممند و فراتحلیلها (پریزما) غربالگری شد و ۲۱ مطالعه در بازۀ زمانی ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵، برای مرور انتخاب شد. یافتهها: فرصتها، چالشها، ابزارها و ابتکارهای مبتنی بر فناوری هوش مصنوعی در فرایندهای آموزش، بازآموزی و بهسازی حرفهای کارکنان در سازمانها، شناسایی و استخراج و دستهبندی شدند. نتیجهگیری: پژوهش صورتگرفته، نمایانگر نقش فناوری هوش مصنوعی بهعنوان عامل کلیدی تحول، در فرایندهای آموزش و بهسازی حرفهای کارکنان بود. همچنین، مشخص شد که پدیدۀ هوش مصنوعی فراتر از جنبۀ فنی و کاربردی، به بازآموزی و ارتقای مهارتهای پیشین و توسعۀ نیروی کار در جهت سازگاری با شرایط نوظهور در سازمانها کمک میکند. سهم نظری این مطالعه، ارائۀ چارچوبی چندبُعدی و تلفیقی، برای تعمیق و گسترش دانش موجود و نظریههای مرتبط با مدیریت توسعۀ منابع انسانی و یادگیری سازمانی در عصر دیجیتال، با تأکید بر بازآموزی و بهروزرسانی مهارتهای پیشین در راستای سازگاری با محیط کار آینده است که از این جهت میتوان گفت، مطالعۀ کنونی اصالت دارد.