فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: امروزه منابع انسانی مستعد، یکی از عوامل کلیدیِ بهبود عملکرد سازمانی و کاهش هزینه‌ها در مشاغل پیچیده شناخته می‌شوند. شناسایی و جذب این افراد، به‌ویژه در حرفه‌هایی مانند خلبانی که به مهارت‌های چندبُعدی نیاز دارد، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی شایستگی‌های محوری و الزامات گزینش استعداد دانشجویان خلبانی انجام‌ شده است. روش: این مطالعه با استفاده از رویکرد کیفی و استراتژی استقرایی، ابتدا به بررسی ادبیات مرتبط با مدیریت استعداد، استعدادیابی و شایستگی‌های موردنیاز خلبانان پرداخته است. سپس با ۹ نفر از استادان خلبانی که در آموزش خلبانی تجربه مدیریتی داشتند، مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته صورت گرفت. داده‌های گردآوری‌شده از ادبیات و مصاحبه‌ها با روش تحلیل مضمون و به‌کمک نرم‌افزار مکس‌کیوا ۲۰۲۰ تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که عوامل مؤثر برگزینش استعداد دانشجویان خلبانی مشتمل بر ۹ مضمون فراگیر، ۳۸ مضمون سازمان‌دهنده و ۱۵۴ مضمون پایه است. این عوامل ابعاد متنوعی دارند، از جمله: عوامل محیطی (برون‌سازمانی)، عوامل سازمانی، عوامل فرهنگی، عوامل شغلی، سیاست‌گذاری گزینش و معتبرسازی گزینش که مهارت‌های فردی، وضعیت اقتصادی، جنبه‌های روانی و فرهنگی جامعه و ویژگی‌های شغلی و سازمانی را پوشش می‌دهند. پیش‌بینی‌کننده‌ها نیز در انتخاب خلبانان نقش حیاتی دارند و عبارت‌اند از: ارزیابی توانمندی‌های فنی و جسمانی، ارزیابی‌های شناختی، روان‌شناختی و اجتماعی. همچنین شایستگی‌های محوری شناسایی شده که در موفقیت حرفۀ خلبانی عوامل کلیدی محسوب می‌شوند، عبارت‌اند از: شایستگی‌های روانی ـ حرکتی، هوانوردی، شخصیتی، جسمانی، شناختی و اجتماعی. نتیجه‌گیری: کاربرد یافته‌های این پژوهش در فرایند گزینش متقاضیان خلبانی در نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، می‌تواند به ارتقا و بهبود فرایند استعدادیابی و همچنین، سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی در این زمینه کمک شایانی کند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که استفاده از ابزارهای نوین مانند شبیه‌سازهای پروازی، هوش مصنوعی و آزمون‌های روان‌شناختی، در کنار روش‌های سنتی مانند تحلیل بیوگرافی، دقت پیش‌بینی گزینش خلبانان را افزایش می‌دهد. درنهایت، پیشنهاد می‌شود که سازمان‌های هوانوردی با استفاده از روش‌های ترکیبی و ارزیابی‌های جامع، شایستگی‌های مختلف متقاضیان را شناسایی کنند و فرایند گزینش خود را با توجه به وضعیت‌های اقتصادی و اجتماعی جامعه بهبود بخشند تا علاوه‌بر کاهش هزینه‌ها، ایمنی و عملکرد سازمانی را ارتقا دهند.