فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: تاب‌آوری سازمانی یکی از مفاهیم جدید و محبوب در مطالعات سازمانی است که به توانایی بازیابی و بازگشت کسب‌وکارها به شرایط ابتدایی خود، در زمان بروز بحران‌ها و در مقابل ریسک‌های متعدد درونی و بیرونی اشاره دارد. هدف این پژوهش، طراحی مدلی برای تاب‌آوری سازمانی در شرکت‌های دانش‌بنیان است.روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی ـ توسعه‌ای است و از گروه تحقیقات آمیخته اکتشافی محسوب می‌شود. به‌منظور طراحی مدل پژوهش، از روش تئوری داده‌بنیاد استفاده شد و بدین منظور با ۲۲ خبره مصاحبۀ عمیق به‌عمل آمد. این افراد به‌صورت هدفمند انتخاب شدند. مدل طراحی‌شده با روش مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزار اسمارت پی‌ال‌اس اعتبارسنجی شد. جامعۀ آماری این مرحله، مدیران شرکت‌های دانش‌بنیان در پارک علم و فناوری تهران بودند که از طریق پرسش‌نامه، از آن‌ها نظرخواهی شد. حجم نمونۀ محاسبه شده با روش کوکران ۱۱۰ نفر و روش نمونه‌گیری نیز از نوع تصادفی ساده بود.یافته‌ها: مدل پارادایمی با ۶ دسته متغیر عوامل علّی، پدیدۀ محوری، راهبردها، عوامل مداخله‌گر، عوامل زمینه‌ای و پیامدها طراحی شد. بر اساس یافته‌ها، برای متغیر تاب‌آوری در شرکت‌های دانش‌بنیان، ۴ مقوله اصلی، ۱۰ مقولۀ فرعی و ۲۱ مفهوم و همچنین، ۵ دسته راهبرد شناسایی شد که بر این اساس مدل پژوهش ایجاد شد. مقوله‌های اصلی شناسایی شده عبارت‌اند از: تاب‌آوری هدایتی، اجتماعی، زیرساختی و رابطه‌ای. همچنین، یافته‌های برازش با مدل‌سازی معادلات ساختاری نیز ساختار و متغیرهای مدل را تأیید می‌کند.نتیجه‌گیری: بهره‌گیری از رویکرد تاب‌آوری در شرکت‌های دانش‌بنیان، به‌اندازۀ کافی اثربخش است و می‌تواند در حفظ بقا و حرکت در مسیر رشد و توسعه این شرکت‌ها تأثیر زیادی داشته باشد.