فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: موضوع تعارض کار ـ  خانواده در سازمان‌های امروزین، بسیار در کانون توجه قرار گرفته است؛ زیرا بر موفقیت سازمانی و زندگی شخصی کارکنان تأثیر می‌گذارد. مطالعات این حوزه به دو ساحتی بودن آن تأکید دارند: تعارض کار با خانواده و تعارض خانواده با کار. از این رو پژوهش حاضر، به‌دنبال شناسایی عوامل مؤثر بر بروز و پیامدهای ناشی از هر دو ساحت این تعارض است. روش: این پژوهش تفسیرگرایانه از روش مرور نظام‌مند ادبیات، برای پاسخ به پرسش اصلی پژوهش استفاده کرده است. منابع اطلاعاتی آن مشتمل است بر مقاله‌های مرتبطی که در پایگاه‌های علمی معتبر بین‌المللی، از سال ۱۹۹۲ تا ۲۰۲۳ منتشر شده‌اند. این مقاله‌ها بر اساس معیارهای پذیرش به فرایند مرور نظام‌مند وارد شدند و در نهایت، پس از ارزیابی کیفیت آن‌ها بر اساس شاخص‌های کیو و اچ ایندکس نشریه‌ها، ۹۱ مقاله با استفاده از روش کدگذاری تحلیل شد. یافته‌ها: پیشایندهای شناسایی‌شده تعارض کار ـ خانواده، در چهار دسته پیشایندهای ماهیتی شغل، پیشایندهای زمان‌محور شغل، پیشایندهای مربوط به الزامات و محیط کاری و فشار اجتماعی شغل قرار طبقه‌بندی شدند که به بروز دو دسته پیامد منجر می‌شوند: تضعیف ایفای نقش خانوادگی و تضعیف کیفیت زندگی خانوادگی. پیشایندهای مؤثر بر تعارض خانواده ـ کار نیز در سه دسته طبقه‌بندی شدند: وضعیت خانوادگی شاغل، پیشایندهای خانوادگی نقش‌محور و فشار اجتماعی خانواده. پیامدهای ناشی از این پیشایندها نیز عبارت‌اند از: پیامدهای شغلی روان‌شناختی، پیامدهای شغلی رفتارمحور و پیامدهای شغلی عملکردمحور. نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش به مدیران و سازمان‌ها کمک می‌کند تا پیشایندها و پیامدهای مرتبط با هر دو ساحت تعارض را بهتر درک و شناسایی کنند و بتوانند برای رفع مسائل و مشکلات زندگی کاری و خانوادگی کارکنان، گام‌های مؤثری بردارند. از سویی دیگر، یافته‌های این مطالعه با تجمیع یافته‌های مطالعات پیشین، به ارتقای غنای دانش موجود در این زمینه یاری رسانده است.