فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: دوسوتوانی سازمانی به توانایی سازمان‌ها در انجام فعالیت‌های متضاد و متناقض اشاره دارد، این مفهوم در سازمان‌های نوآور مبتنی بر فناوری، اهمیت زیادی دارد؛ زیرا این سازمان‌ها به ترکیب خلاقیت و نوآوری با کارایی و بهره‌وری نیاز دارند. جهاد دانشگاهی به‌عنوان یک سازمان مبتنی بر فناوری، برای تجاری‌سازی محصولات و خدمات نوآورانه خود نیازمند دوسوتوانی است؛ هدف پژوهش حاضر، طراحی الگوی توسعه دوسوتوانی سازمان‌های فناوری‌محور، به‌منظور تجاری‌سازی محصولات نوآورانه است. روش: استراتژی پژوهش، مبتنی بر نظریه‌پردازی داده‌بنیاد و روش تجزیه‌وتحلیل داده‌های پژوهش، روش سیستماتیک (مدل نظام‌مند) اشتراوس وکوربین است. اطلاعات با ابزار مصاحبه گردآوری شده است؛ بدین ترتیب که در فاز کیفی ۱۶ مصاحبه با خبرگان سازمان‌های فناورانه جهاد دانشگاهی و ۴ مصاحبه تکمیلی برای دستیابی به اشباع نظری، انجام شده است. یافته‌ها: در این پژوهش مقوله محوری، مدیریت دوسوتوانی سازمانی شناسایی شد که مفاهیم زیرمجموعۀ آن عبارت‌اند از: مدیریت ساختار دوسوتوانی، مدیریت فرهنگ نوآورانه و مدیریت فرایندهای دوسوتوانی. مفاهیم زیرمجموعه شرایط علی عبارت‌اند از: مدیریت و رهبری دوسوتوان، منابع انسانی دوسوتوان، ساختارهای چندوجهی. زیرمجموعه بسترها عبارت‌اند از: فرهنگ دوسوتوانی سازمانی، اسناد بالادستی، فرهنگ جهادی. راهبردهایی که از مدل نظریه‌پردازی داده‌بنیاد شناسایی شد، عبارت‌اند از: طراحی فرایندهای منابع انسانی دوسوتوان، طراحی مدل تجاری‌سازی فناوری، طراحی نظام ارزشیابی دوسوتوانی سازمانی و طراحی نظام تخصیص منابع. از سوی دیگر، ارتباطات نهادی در حوزه علم‌وفناوری و محیط دوسوتوانی سازمانی، به‌عنوان عوامل مداخله‌گر بودند. در نهایت ارزش‌آفرینی، تکمیل زنجیره فناوری، توسعه سازمانی و مدیریت تناقض‌های سازمانی، پیامدهای شناسایی و تبیین عوامل مؤثر بر دوسوتوانی سازمانی در راستای تجاری‌سازی در سازمان‌های مبتنی بر فناوری بود. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش حاضر نشان داد که مدیریت دوسوتوانی سازمانی، در موفقیت تجاری‌سازی سازمان‌های مبتنی بر فناوری، نقش بسزایی ایفا می‌کند. مدیریت ساختار، فرهنگ و فرایندهای دوگانه، از عوامل کلیدی مؤثر بر دوسوتوانی سازمانی هستند. همچنین، شرایطی مانند مدیریت و رهبری دوسوتوان، منابع انسانی دوسوتوان و ساختارهای چندوجهی بر این فرایند تأثیرگذارند؛ بنابراین پیشنهاد می‌شود که سازمان‌ها با تمرکز بر راهبردهایی چون طراحی فرایندها و مدل‌های تجاری‌سازی دوگانه، زمینه لازم برای دستیابی به دوسوتوانی و تجاری‌سازی موفق را فراهم آورند. انجام مطالعات بیشتر در این حوزه ضروری است.