فراتحلیل پیشایندها و رهآوردهای انعطافپذیری منابع انسانی
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد، گروه مدیریت دولتی ، دانشگاه دانش البرز، البرز، ایران.
2 استادیار، گروه مدیریت منابع انسانی، دانشکده مدیریت منابع سازمانی، دانشگاه امین، تهران، ایران.
doi
10.22034/jhrs.2023.184119چکیده
زمینه و هدف: امروزه انعطافپذیری به یکی از موضوعات مهم در تئوریها و سیاستهای مدیریت تبدیل شده و نیروی انسانی انعطافپذیر، مهمترین عاملِ پاسخگویی به تغییرات محیط بیرونی است. الگوهای انعطافپذیری منابع انسانی، یکی از جنبههای مهم انعطافپذیری سازمانی است که روی سازگاری کارکنان در ویژگیهایی مانند دانش، مهارت و رفتار با شرایط متغیر محیطی تمرکز دارد. در این راستا، پژوهش حاضر بهدنبال بازشناسی عوامل مؤثر و نتایج حاصل از انعطافپذیری منابع انسانی، بر اساس مطالعات کمّی انجام شده است.روش: ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ از ﻧﻈﺮ ﻫﺪف توسعهای، از ﻧﻈﺮ ﻧﻮع اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺎرﺑﺮدی و از ﻧﻈﺮ ﻧﻮع دادهﻫﺎ ﮐﻤّﯽ اﺳﺖ. ﺟﺎﻣﻌﻪ آماری پژوهش، مقالههای علمی ـ پژوهشی و ﭘﺎﯾﺎننامههای پایگاهﻫﺎی اطلاعاتی داﺧﻠﯽ و ﺧﺎرﺟﯽ، در زﻣﯿﻨﻪ انعطافپذیری منابع انسانی، از سال ۱۳۹۰ تا سال ۱۴۰۰ ﺑﻮد ﮐﻪ از بین آنها، ۳۸ سند ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﯿﺮی ﻏﯿﺮﺗﺼﺎدﻓﯽ ﻫﺪﻓﻤﻨﺪ بهعنوان ﻧﻤﻮﻧﻪ وارد ﻓﺮاﺗﺤﻠﯿﻞ ﺷﺪ. تحلیل ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎی ﻣﻨﺘﺨﺐ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺮماﻓﺰار ﺟﺎﻣﻊ ﻓﺮاﺗﺤﻠﯿﻞ انجام شد.یافتهها: بر اساس یافتههای پژوهش، دو نوع عامل در ایجاد انعطافپذیری نیروی انسانی مؤثر است: یک) عوامل سازمانی و دو) عوامل فردی. از ﺑﯿﻦ پیشایندهای انعطافپذیری منابع انسانی، ﺑﻪﺗﺮﺗﯿﺐ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی سبک رهبری، آموزش رویکرد معناداری و اقدامات مدیریت منابع انسانی تعهدمحور، ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ اﻧﺪازه اﺛر را داشتند. همچنین، از بین رهآوردهای انعطافپذیری منابع انسانی، متغیرهای توسعه منابع انسانی، رفاه کارکنان و دوسوتوانی سازمانی، اﻧﺪازه اﺛﺮ بیشتری داشتند.نتیجهگیری: بر اساس نتایج این پژوهش، چارچوب مناسبی از پیشایندها و رهآوردهای انعطافپذیری منابع انسانی ارائه شده است. شناخت و ایجاد انعطافپذیری منابع انسانی، بهعنوان قابلیت واکنش مناسب در برابر تغییرات محیطی، در کسب مزیت رقابتی و موفقیت سازمانی تأثیرگذار است. تحقق بهرهمندی از منابع انسانی انعطافپذیر، از طریق ابزارهایی همچون سبک رهبری، آموزش و اقدامات تعهدمحور امکانپذیر است که در اختیار مدیران قرار دارد و در کنار آن، مستلزم داشتن کارکنانی خلاق، نوآور، کمالگرا و منعطف در رفتار است.
