طراحی چارچوب مفهومی برای مؤلفههای نرم تحول دیجیتال با استفاده از تحلیل مضمون
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 استاد گروه مدیریت دولتی،دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
3 دانشیار مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
4 دانشیار مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
doi
10.22034/jhrs.2023.172970چکیده
زمینه و هدف: امروزه تحول دیجیتال، ماهیت کار، مرزهای سازمانی و مسئولیتهای کارکنان سازمانها را تغییر داده است. تحول دیجیتال، پاسخ مناسبی برای دنیای سراسر تغییر، ابهام و نامطمئن است، از این رو، برای سازمانها ضروری است تا بهمنظور باقی ماندن در میدان رقابت، به تحول دیجیتال مجهز شوند. تحول دیجیتال فقط به فناوریهای دیجیتال نوین مربوط نمیشود و بیشتر به انسان وابسته است که در اصطلاح به آن، بخش نرم تحول دیجیتال گفته میشود. مدیران باید با مؤلفههای نرم تحول دیجیتال که لازمه پیادهسازی تحول شگرف دیجیتال است، آشنا شوند و آنها را در سازمانهای خود بهکار گیرند. با توجه به آنچه بیان شد، هدف پژوهش حاضر، شناسایی مؤلفههای نرم تحول دیجیتال و طراحی چارچوب مفهومی برای تبیین آنهاست. روش: پژوهش حاضر از نوع کیفی است و با استفاده از روش تحلیل مضمون، اجرا شده است. منابع اطلاعاتی پژوهش را مقالههای پایگاههای داده و مجلههای معتبر بینالمللی در این حوزه تشکیل داده است که با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند، 43 نمونه مرتبط با موضوع پژوهش انتخاب شده است.یافتهها: طی فرایند تحلیل، تفسیر و ترکیب یافتهها، چارچوب مفهومی حاصل از مؤلفههای نرم تحول دیجیتال ترسیم شد که متشکل است از: مضمون فراگیر فرهنگ، مشتمل بر 12 مضمون سازماندهنده و 50 مضمون پایه؛ مضمون فراگیر مهارتها، مشتمل بر 4 مضمون سازماندهنده و 31 مضمون پایه؛ مضمون فراگیر مدیر سازمان، مشتمل بر 3 مضمون سازماندهنده و 24 مضمون پایه؛ مضمون فراگیر رهبری دیجیتال، مشتمل بر 2 مضمون سازماندهنده و 12 مضمون پایه.نتیجهگیری: مؤلفههای نرم تحول دیجیتال شناساییشده، نشان میدهد که سازمان برای موفقیت در تحول دیجیتال، بر مدیر سازمان، بهعنوان کسی که کشتی سازمان را هدایت میکند، متکی است. همچنین رهبر دیجیتال است که اشتیاق تحول دیجیتال را در افراد ایجاد میکند و پیشگام و محرک این تحول در سازمان میشود و با ایجاد فرهنگ مناسب، مسیر را برای تحول دیجیتال هموار میکند. همه آنچه بیان شد، در کنار افراد و مهارتهای آنان به ثمر مینشیند، بنابراین سازمانی که به همه این مؤلفههای نرم مجهز شود، میتواند مدعی موفقیت در عرصه تحول دیجیتال باشد.روششناسی: پژوهش حاضر از نوع کیفی بوده و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شده است. منابع اطلاعاتی پژوهش را مقالات پایگاههای داده و مجلات معتبر بینالمللی در این حوزه تشکیل داده که با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند، 43 نمونه مرتبط با موضوع مورد مطالعه انتخاب شدهاست.یافتهها: طی فرآیند تحلیل، تفسیر و ترکیب یافتهها، چهارچوب مفهومی حاصل از مولفههای نرم تحول دیجیتال شامل مضمون فراگیر فرهنگ دارای 12 مضمون سازماندهنده و 50 مضمون پایه؛ مضمون فراگیر مهارتها دارای 4 مضمون سازماندهنده و 31 مضمون پایه؛ همچنین مضمون فراگیر مدیر سازمان دارای 3 مضمون سازماندهنده و 24 مضمون پایه و در نهایت مضمون فراگیر رهبری دیجیتال دارای 2 مضمون سازماندهنده و 12 مضمون پایه، ترسیم شد.نتیجهگیری: مولفههای نرم تحول دیجیتال شناساییشده، بیانگر این هستند که سازمان برای موفقیت در تحول دیجیتال بر مدیرسازمان بهعنوان کسی که کشتی سازمان را هدایت میکند، متکی است، همچنین رهبر دیجیتال است که اشتیاق تحول دیجیتال را در افراد ایجاد کرده و پیشگام و محرک این تحول در سازمان میگردد و با ایجاد فرهنگ مناسب، مسیر را برای تحول دیجیتال هموار میسازد. همه موارد مذکور در کنار افراد و مهارتهای آنها به ثمر مینشیند؛ بنابراین، سازمانی که به همه این مولفههای نرم مجهز باشد میتواند مدعی موفقیت در عرصه تحول دیجیتال باشد.