طراحی چارچوب مفهومی برای مؤلفه‌های نرم تحول دیجیتال با استفاده از تحلیل مضمون

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

2 استاد گروه مدیریت دولتی،دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

3 دانشیار مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

4 دانشیار مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

doi
10.22034/jhrs.2023.172970
چکیده

زمینه و هدف: امروزه تحول دیجیتال، ماهیت کار، مرزهای سازمانی و مسئولیت‌های کارکنان سازمان‏ها را تغییر داده است. تحول دیجیتال، پاسخ مناسبی برای دنیای سراسر تغییر، ابهام و نامطمئن است، از این رو، برای سازمان‏ها ضروری است تا به‏منظور باقی‏ ماندن در میدان رقابت، به تحول دیجیتال مجهز شوند. تحول دیجیتال فقط به فناوری‏های دیجیتال نوین مربوط نمی‏شود و بیشتر به انسان وابسته است که در اصطلاح به آن، بخش نرم تحول دیجیتال گفته می‏شود. مدیران باید با مؤلفه‏های نرم تحول دیجیتال که لازمه پیاده‏سازی تحول شگرف دیجیتال است، آشنا شوند و آن‏ها را در سازمان‏های خود به‏کار گیرند. با توجه به آنچه بیان شد، هدف پژوهش حاضر، شناسایی مؤلفه‏های نرم تحول دیجیتال و طراحی چارچوب مفهومی برای تبیین آن‏هاست. ‏روش: پژوهش حاضر از نوع کیفی است و با استفاده از روش تحلیل مضمون، اجرا شده است. منابع اطلاعاتی پژوهش را مقاله‌های پایگاه‌های داده و مجله‌های معتبر بین‌المللی در این حوزه تشکیل داده است که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، 43 نمونه مرتبط با موضوع پژوهش انتخاب شده ‏است.یافته‌ها: طی فرایند تحلیل، تفسیر و ترکیب یافته‌ها، چارچوب مفهومی حاصل از مؤلفه‏های نرم تحول دیجیتال ترسیم شد که متشکل است از: مضمون فراگیر فرهنگ، مشتمل بر 12 مضمون سازمان‏دهنده و 50 مضمون پایه؛ مضمون فراگیر مهارت‏ها، مشتمل بر 4 مضمون سازمان‏دهنده و 31 مضمون پایه؛ مضمون فراگیر مدیر سازمان، مشتمل بر 3 مضمون سازمان‏دهنده و 24 مضمون پایه؛ مضمون فراگیر رهبری دیجیتال، مشتمل بر 2 مضمون سازمان‏دهنده و 12 مضمون پایه.نتیجه‌گیری: مؤلفه‏های نرم تحول دیجیتال شناسایی‏شده، نشان می‏دهد که سازمان‏ برای موفقیت در تحول دیجیتال، بر مدیر سازمان، به‏عنوان کسی که کشتی سازمان را هدایت می‏کند، متکی است. همچنین رهبر دیجیتال است که اشتیاق تحول دیجیتال را در افراد ایجاد می‏کند و پیش‌گام و محرک این تحول در سازمان می‏شود و با ایجاد فرهنگ مناسب، مسیر را برای تحول دیجیتال هموار می‏کند. همه آنچه بیان شد، در کنار افراد و مهارت‏های آنان به ثمر می‏نشیند، بنابراین سازمانی که به همه این مؤلفه‏های نرم مجهز شود، می‏تواند مدعی موفقیت در عرصه تحول دیجیتال باشد.روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع کیفی بوده و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شده است. منابع اطلاعاتی پژوهش را مقالات پایگاه‌های داده و مجلات معتبر بین‌المللی در این حوزه تشکیل داده که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، 43 نمونه مرتبط با موضوع مورد مطالعه انتخاب شده­است.یافته‌ها: طی فرآیند تحلیل، تفسیر و ترکیب یافته‌ها، چهارچوب مفهومی حاصل از مولفه­های نرم تحول دیجیتال شامل مضمون فراگیر فرهنگ دارای 12 مضمون سازمان­دهنده و 50 مضمون پایه؛ مضمون فراگیر مهارت­ها دارای 4 مضمون سازمان­دهنده و 31 مضمون پایه؛ همچنین مضمون فراگیر مدیر سازمان دارای 3 مضمون سازمان­دهنده و 24 مضمون پایه و در نهایت مضمون فراگیر رهبری دیجیتال دارای 2 مضمون سازمان­دهنده و 12 مضمون پایه، ترسیم شد.نتیجه‌گیری: مولفه­های نرم تحول دیجیتال شناسایی­شده، بیانگر این هستند که سازمان­ برای موفقیت در تحول دیجیتال بر مدیرسازمان به­عنوان کسی که کشتی سازمان را هدایت می­کند، متکی است، همچنین رهبر دیجیتال است که اشتیاق تحول دیجیتال را در افراد ایجاد کرده و پیشگام و محرک این تحول در سازمان می­گردد و با ایجاد فرهنگ مناسب، مسیر را برای تحول دیجیتال هموار می­سازد. همه موارد مذکور در کنار افراد و مهارت­های آن­ها به ثمر می­نشیند؛ بنابراین، سازمانی که به همه این مولفه­های نرم مجهز باشد می­تواند مدعی موفقیت در عرصه تحول دیجیتال باشد.

کلیدواژه‌ها