طراحی الگو کارکردهای منابع انسانی در راستای مدیریت انفصال کارکنان با رویکرد پژوهشی آمیخته (مطالعه موردی: نهاد ریاست جمهوری)
نویسندگان
1 استادیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم انسانی، واحد تویسرکان، دانشگاه آزاد اسلامی، تویسرکان، ایران.
2 استادیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم انسانی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی،همدان،ایران.
3 دانشجو دکتری تخصصی مدیریت دولتی گرایش منابع انسانی، دانشکده علوم انسانی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران.
doi
10.22034/jhrs.2022.342202.1927چکیده
زمینه و هدف: میزان چشمگیر انفصال از خدمت داوطلبانه و غیرداوطلبانه کارکنان، اغلب نشانهای از مشکلات درونسازمانی است و تبعات نشئتگرفته از انفصال نیروهای مجرب و کارآمد برای جایگاههای حساس، ممکن است به بروز پیامدهای جبراننشدنی بر پیکره سازمان منجر شود. از این رو، در سازمانهای پیشرو مدیریت انفصال کارکنان اهمیت خاصی دارد و سازمانها تلاش میکنند تا سطحی از ثبات را در میزان ورودی و خروجی نیروی کار حفظ کنند. در این راستا، کارکردهای منابع انسانی، بهعنوان مجموعه وظایفی که مدیران منابع انسانی برای اداره کارکنان اعمال میکنند، عاملی زمینهای و بسترساز است و نقش مهمی را در میزان انفصالهای داوطلبانه و غیرداوطلبانه کارکنان ایفا میکند. با توجه به نقش کلیدی کارکردهای منابع انسانی در موضوع انفصال کارکنان، پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی کارکردهای منابع انسانی در راستای مدیریت انفصال کارکنان در سازمانهای دولتی اجرا شده است. روش: پژوهش حاضر به لحاظ هدف، کاربردی محسوب میشود و با استفاده از رویکرد پژوهشی آمیخته اکتشافی اجرا شده است. در این رابطه، مرحله اول پژوهش ﺑﻪﺻﻮرت «ﮐﯿﻔﯽ» است. دادهﻫﺎی این مرحله از طرﯾﻖ اﻧﺠﺎم 18 ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ نیمهﺳﺎﺧﺘﺎرﯾﺎﻓﺘﻪ با روش نمونهگیری گلوله برفی (زنجیرهای) و بر مبنای قاعده «اشباع نظری» ﮔﺮدآوری شده است. در ادامه با استفاده از تحلیل مضمون، الگوی اولیه پژوهش استخراج شده است. مرحله دوم پژوهش بهصورت کمّی انجام شده است که پس از تعیین حجم نمونه آماری، پرسشنامه اعتبارسنجی بین 200 نفر از کارکنان سازمان علمی تحقیقاتی وابسته به نهاد ریاست جمهوری توزیع شد. با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری الگوی اولیه پژوهش بهدست آمد و پس از اعتبارسنجی به تأیید رسید. یافتهها: الگوی کارکردهای منابع انسانی در قالب 10 مضمون فراگیر و 51 مضمون سازماندهنده استخراج شد که عبارتاند از: برنامهریزی منابع انسانی، جذب و استخدام کارکنان، جبران خدمت، مدیریت عملکرد، ارتقای شغلی، آموزش و توسعه، انضباط سازمانی، مدیریت انگیزش، جانشینپروری و حمایت اجتماعی. نتایج تحلیل عاملی تأییدی نیز طبقهبندی عوامل شناساییشده در مرحله کیفی را تأیید کرد. نتیجهگیری: اجرای مؤثر اقدامهای شناساییشده در راستای کارکردهای مدیریت منابع انسانی، مانع از دسترفتن منابع انسانی شایسته و کارآمد سازمان میشود. در نظر داشتن اولویت این اقدامها بر اساس میزان تأثیر آنها نیز، به ارتقای اثربخشی این اقدامها مساعدت میکند.
