محقّق میلانی و اعتبارسنجی احادیث شیعه؛ از نظریه تا تطبیق

نویسندگان
doi
10.22034/uh.2025.52169.3640
چکیده

آیت‌الله سید محمدهادی میلانی (م 1353ش) تبیین و تدریس مبانی اعتبار سنجی احادیث شیعه را ابتدا در دو حوزه علمیه عراق (نجف و کربلا) آغاز نموده و در حوزه علمیه خراسان بدان تداوم بخشید. در مقطع تاریخی حضور ایشان در عراق، نظریۀ رایج نزد فقیهان شیعه رویکرد وثوق سندی بود. مسأله اصلی این مقاله واکاوی هم‌گرایی یا واگرایی دیدگاه محقق میلانی با نظریۀ غالب فقهای معاصر ایشان در عراق است؛ همچنین در فرض تمایز دیدگاه ایشان با فقیهان هم‌تراز خود در عراق، دنبالۀ سخن، حول نظریۀ معیار ایشان در اعتبارسنجی احادیث و اهمّ مبانی این نظریه می‌باشد. این مقاله با وجود دشواری‌ها و چالش‌های فراوان در بازیابی نظریه اعتبارسنجی محقق میلانی، با ارائه‌ی شواهدی گسترده از تقریرات و درس‌گفتارهای ایشان، پایبندی ایشان به رویکرد وثوق صدوری را اثبات کرده و محوریّت‌بخشی به این رویکرد را در مباحثی همچون استفاضه، شهرت روایی، تجمیع قرائن، توثیقات خاصّ و عامّ نشان می‌دهد.