فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

«عاقّ والدین» ترکیبی مذموم در احادیث اسلامی است. تفاوت دستور زبان فارسی و عربی و جایگاه والای والدین، سبب رواجِ کاربرد مستقیم این ترکیب در فارسی، به صورت اضافه معنوی به تقدیر لام و به معنای «نفرین والدین» شده است؛ در حالی که عاقّ(عاقِق) اسم فاعلی است که به مفعول‎به خود، یعنی والدین اضافه لفظی شده و مانند اضافه معنوی، در آن، حرف لامی در تقدیر نیست که معنای مالکیت را برساند. در این مقاله برای نخستین بار با روشی توصیفی - تحلیلی، شواهد، زمینه‎ها و آثار برداشت‎ نادرست از این ترکیب روایی بررسی شده است. بر اساس نتایج پژوهش، زمینه های شکل‎ گیری انگاره‎ های نادرست از مفهوم «عاقّ والدین» در زبان فارسی عبارت ‏اند از: خَلط توصیه های قرآن در مورد والدین با مفهوم روایی «عاقّ والدین»، باهم‎آیی واژه «عاقّ» با واژه «والدین» و کاربست مستقیم آن در فارسی، بازنمایی انگاره «نفرین کردن» در داستان‎ها، ضرب‎المثل‎ها و اشعار، ترجمه غیردقیق «عاقّ» در فرهنگ‎های لغت فارسی، بی‏توجهی به معنای لغوی «عاقّ والدین» در زبان عربی و بی‏توجهی به قواعد ادبیات عرب. همچنین برداشت «نفرین والدین» از «عاقّ والدین» در زبان فارسی، ایشان را دارای قدرتی ویژه برای نفرین فرزندان معرفی کرده که هیچ اصلی در روایات نداشته، سبب آثار مخرب تربیتی شده است.