ارتباط فرتوتی جسمانی و روانشناختی با فعالیت بدنی و کیفیت زندگی سالمندان: یک مطالعه مشاهدهای-مقطعی
نویسندگان
1 گروه علوم ورزشی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان، رفسنجان، ایران
2 گروه علوم ورزشی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان، رفسنجان، ایران
3 گروه آسیبشناسی ورزشی و حرکات اصلاحی، پژوهشگاه تربیتبدنی و علوم ورزشی، تهران، ایران
doi
10.22089/spj.2026.18426.2394چکیده
هدف: فرتوتی جسمانی و روانشناختی ممکن است بر توانایی سالمندان در انجام فعالیتهای روزمره و کیفیت زندگی آنها تأثیر بگذارد. این مطالعه با هدف بررسی ارتباط فرتوتی جسمانی و روانشناختی با میزان فعالیت بدنی و کیفیت زندگی سالمندان انجام شد. مواد و روشها: نمونه آماری این تحقیق، 107 نفر از زنان و مردان (60 نفر مرد و 47 نفر زن) سالمند (میانگین سن 44/66 سال، میانگین وزن 19/64 کیلوگرم، میانگین قد 2/163سانتیمتر و میانگین شاخص توده بدنی 99/23 کیلوگرم/مترمربع) بودند که به صورت نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزار اندازهگیری شامل شاخص فرتوتی فرید، پرسشنامه کیفیت زندگی و پرسشنامه فعالیت بدنی بود. دادهها با استفاده از آزمون رگرسیون لجستیک در سطح معناداری 05/0=α تحلیل شد. یافتهها: براساس نتایج توصیفی، شیوع فرتوتی جسمانی و روانشناختی 5/78 درصد در میان سالمندان مشاهده شد. همچنین 2/25 درصد از شرکتکنندگان دارای فعالیت بدنی کافی و 2/68 درصد دارای کیفیت زندگی مناسبی بودند. رابطه منفی و معنادار بین فرتوتی جسمانی و روانشناختی با کیفیت زندگی، فعالیت بدنی و تنهایی عاطفی سالمندان مشاهده شد (001/0>P)؛ به گونهای که کیفیت زندگی به میزان 1/11 درصد، فعالیت بدنی به میزان 6/27 درصد و تنهایی عاطفی به میزان 42 درصد میتواند میزان فرتوتی جسمانی و روانشناختی سالمندان را پیشبینی کند. از سوی دیگر، رابطه مثبت و معنادار بین افسردگی با فرتوتی جسمانی و روانشناختی مشاهده شد (001/0>P)؛ به طوری که این عامل میتواند به میزان 1/62 درصد فرتوتی جسمانی و روانشناختی سالمندان را پیشبینی کند. نتیجهگیری: این مطالعه نشان داد که فرتوتی جسمانی و روانشناختی در میان سالمندان شیوع زیادی دارد و عوامل تغییرپذیری مانند فعالیت بدنی، کیفیت زندگی و تنهایی عاطفی، همراه با عامل روانشناختی مهمی چون افسردگی، نقش معناداری در پیشبینی آن ایفا میکنند.