نقش هرمیاس و ارسطو، مشاور فیلیپ دوم، در روابط شاهنشاهی هخامنشی و مقدونیه(347-336ق.م)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تاریخ ایران باستان، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران،

2 استادیار گروه تاریخ دانشگاه اصفهان،دکتری ایران باستان،دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

3 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه اصفهان، دکتری تاریخ، زبان ها و تمدن های دنیای باستان، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

doi
10.22059/jhss.2025.392841.473795
چکیده

در شرح زندگی ارسطو، فیلسوف یونانی، پس از مرگ افلاطون،  به سفر و اقامت وی در شهر آتارنئوس و آسوس در شمال غرب آسیای­صغیر تحت فرمانروایی حاکم محلی به نام هرمیاس اشاره شده است. این فرد که در اواخر دوران سلسله هخامنشی و در پس تحولات عصر اردشیر سوم توانسته بود آرام­آرام قدرت خود را در آن منطقه بسط دهد، به واسطه ­ی ارسطو و برخی دیگر از شاگردان آکادمی افلاطون، عامل مهمی در آگاهی یافتن فیلیپ فرمانروای مقدونیه از وضعیت داخلی شاهنشاهی هخامنشی تبدیل شده بود، تا جایی که اتحاد سیاسی او با فیلیپ با واکنش سخت ایرانیان مواجه شد و جان خود را نیز بر سر این پیمان نهاد. گرچه ارسطو در نوشته­هایش به ستایش هرمیاس و هجو و بدگویی از ایرانیان پرداخته است، با این حال با بررسی دقیق تحولات سیاسی و رفت و آمدهای دیپلماتیک میان فرمانروای آتارنئوس و دربار فیلیپ مقدونی، می­توان به این نتیجه رسید که شاهنشاهی هخامنشی اطلاعات دقیق و روشنی از رخدادهای سیاسی دولت شهرهای یونانی و پادشاهی مقدونیه داشته و با حذف هرمیاس، و احتمالاَ خود فیلیپ، کمک زیادی به یونانیان در جهت کسب استقلال از دست رفته خود کرده است، هرچند یونانیان از فرصت اتحاد به درستی بهره نبرده و استقلال دولت شهری خود را به اسکندر پسر فیلیپ واگذاردند. در این پژوهش سعی شده است بر پایۀ روش توصیفی-تحلیلی و با بهره­ گیری از شواهد مکتوب  متون کهن بنیاد یونان باستان، نشان داده شود که شاهنشاهی هخامنشی در جهت تقویت پیمان آنتالکیداس، تلاش­های خود را برای حفظ استقلال دولت شهرهای یونانی در برابر سلطه ­جویی ­های مقدونی، پیش از ظهور اسکندر، با حذف عناصر مقدونی­ گرا انجام داده بود ولی اختلافات یونانیان و سرعت­ عمل و خشونت اسکندر در سرکوب مخالفان یونانی­اش باعث از دست رفتن این فرصت تاریخی شد

کلیدواژه‌ها