طراحی مدل مفهومی نگهداشت نسل زد در سازمانهای دولتی ایران: یک مطالعه پدیدارشناختی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، پردیس بین المللی کیش، دانشگاه تهران، کیش،ایران
2 دانشیار،گروه آموزشی رهبری و سرمایه انسانی،دانشکده مدیریت،دانشگاه تهران،تهران،ایران
3 دانشیار،گروه آموزشی رهبری و سرمایه انسانی،دانشکده مدیریت،دانشگاه تهران،تهران،ایران
doi
چکیده
در دهههای اخیر، سازمانهای دولتی ایران با چالش فزایندهای در نگهداشت کارکنان جوان بهویژه نسل زد مواجه شدهاند. نسلی که با ارزشهایی چون سرعت، معناگرایی، عدالتطلبی، یادگیری مستمر و بازخورد دوسویه رشد یافته، اغلب در محیطهای بوروکراتیک و سنتمحور دولتی دچار فرسایش انگیزشی و گسست سازمانی میشود. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل تجربه زیسته کارکنان نسل زد از پدیده نگهداشت در سازمانهای دولتی و طراحی یک مدل مفهومی بومیشده در این زمینه انجام شده است.رویکرد پژوهش کیفی و از نوع پدیدارشناسی تفسیری (IPA) است. جامعه آماری شامل کارکنان نسل زد (متولدان ۱۳۷۵ به بعد) شاغل در دستگاههای اجرایی دولتی بود. نمونهگیری بهصورت هدفمند و بهروش گلولهبرفی انجام شد و تعداد ۲۵ مصاحبه عمیق نیمهساختاریافته تا رسیدن به اشباع نظری تحلیل گردید. دادهها با استفاده از تحلیل مضمون سهمرحلهای (کدگذاری باز، خوشهبندی و مدلسازی مفهومی) پردازش و تحلیل شدند.یافتهها نشان داد که نگهداشت نسل زد در سازمانهای دولتی حاصل برهمکنش میان پنج بُعد اصلی شامل عوامل تسهیلگر،عوامل بازدارنده،شرایطزمینه ای،استراتژی های ذهنی و پیامدها است.در ادامه، با دستهبندی دقیق مضامین و کدهای استخراجشده، مدل مفهومی نگهداشت نسل زد در سازمانهای دولتی ترسیم شد. این مدل نشان میدهد که نگهداشت مؤثر این نسل تنها در شرایطی ممکن است که سازمان بتواند زمینهای برای مشارکت، یادگیری، معنا، حمایت روانی و رشد فراهم سازد. همچنین، تضاد میان ارزشهای حاکم بر سازمانهای دولتی با ارزشهای ذهنی نسل زد یکی از عوامل اصلی فرسایش سرمایه انسانی در این نهادهاست.ین پژوهش در دو سطح نظری و عملی دارای نوآوری است: از نظر نظری، بازتعریفی از مفهوم نگهداشت در چارچوب روانی–معنایی نسل زد ارائه کرده و از نظر عملی، ابعاد کلیدی مدل بومی نگهداشت را شناسایی و دستهبندی کرده است. یافتهها میتوانند مبنای طراحی سیاستهای منابع انسانی متناسب با اقتضائات نسلی در بخش عمومی قرار گیرند.
