طراحی بسته آموزشی تاب‌آوری نوجوانان تحت پوشش کمیته امداد استان خراسان جنوبی

نویسندگان

1 کمیته امداد امام خمینی (ره) خراسان جنوبی، بیرجند، ایران

2 گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

doi
10.22034/edj.2024.718736
چکیده

مقدمه: یکی از ویژگی‌ها و توانمندی‌های مهمی که رشد سالم و موفقیت نوجوانان را در همه عرصه‌های زندگی تأمین می‌نماید، تاب‌آوری روان‌شناختی است. هدف پژوهش حاضر طراحی بستة آموزشی تاب‌آوری روان‌شناختی به نوجوانان تحت پوشش کمیته امداد استان خراسان جنوبی بوده است.روش‌شناسی: در طراحی بسته آموزشی تاب‌آوری، نخست مبانی نظری و پیشینه پژوهشی «تاب‌آوری روان‌شناختی» به صورت کلی و «آموزش تاب‌آوری» به صورت ویژه، مطالعه و بررسی شده و با روش تحلیل محتوای کیفی هدایت شده مؤلفه‌های اساسی تشکیل‌دهنده و عوامل مؤثر در تاب‌آوری روان‌شناختی استخراج شده است. سپس بسته آموزشی اولیه بر اساس عوامل مؤثر در تاب‌آوری روان‌شناختی و با الگوی منظم طراحی آموزشی جیمز براون طراحی شده است.یافته‌ها: از میان همه مؤلفه‌های اساسی، با در نظر گرفتن اهمیت و نقش اساسی مولفه‌ها در مبانی نظری و پیشینه پژوهشی، ویژگی‌های دوران نوجوانی و نیز لحاظ کردن شرایط و نیازهای ویژه نوجوانان تحت پوشش کمیته امداد استان خراسان جنوبی، بسته ده مؤلفه برای آموزش به نوجوانان شامل «خودآگاهی، خودپنداره، عزت‌نفس، اعتمادبه‌نفس، تصمیم‌گیری، حل مساله، مسئولیت‌پذیری، تفکر سازگارانه، ارتباط موثر و مهارت نه گفتن» انتخاب شده‌اند.نتیجه‌گیری: در این طراحی هر سه دسته مؤلفه‌های هیجانی، مؤلفه‌های اجتماعی و مؤلفه­های شناختی در نظر گرفته شده است. برخورداری نوجوانان از ویژگی تاب‌آوری، پیامدهای مثبت و مزایای فراوانی را برای آنان و نیز خانواده، نظام آموزشی و به صورت کلی جامعه به دنبال دارد؛ به نحوی که با ارتقای ظرفیت تاب‌آوری، نوجوانان می‌توانند در مواجهه با مشکلات، ناکامی‌ها، رویدادها و واقعیت‎های ناخوشایند و غیرمنتظره زندگی به گونه‌ای مثبت و کارآمد روبه‌رو شوند.

کلیدواژه‌ها