واکاوی معنا؛ دلایل و پیامدهای خودسوزی از دیدگاه زنان اقدام کننده

نویسندگان

1 دکترای جامعه شناسی بررسی مسائل اجتماعی، استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه ایلام

2 استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه الزهراء

doi
10.22059/ijsp.2021.84974
چکیده

هدف پژوهش حاضر مطالعه اکتشافی  تجربه زیسته زنان اقدام کننده به خودکشی با تأکید بر خودسوزی جهت پاسخگویی به چرایی انتخاب شیوه خودسوزی آنان است. این مقاله با روش کیفی و بهره برداری از رویکرد روشی نظریه مبنایی انجام گرفته است. جامعه مورد مطالعه، زنانی که خودسوزی موفق و ناموفق داشته‌اند و همچنین مطلعین کلیدی مانند خانواده‌ها و نزدیکان آنها می‌باشد. داده‌ها با تکنیک مصاحبه  نیمه استاندارد گردآوری شده و نمونه‌ها بر اساس ابعاد رویکرد روشی مذکور که عبارت‌اند از دریافت پدیده، شناخت شرایط علی، زمینه ای و ساختاری آن و شناسایی راهبردها و پیامدهای پدیده،  انتخاب شده‌اند. داده‌ها طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته‌اند. حجم نمونه، تا رسیدن به اشباع نظری ۲۹ مورد بوده است و اعتبار یافته‌ها از طریق تأیید و تطبیق با نظر داوران متخصص و مطلعین کلیدی تأمین گردیده است. یافته‌ها بیانگر آن است که شرایط دوسوگرایی جامعه‌شناختی (چالش هنجارهای عصبیت ایلی ـ طایفه‌ای با آموزه‌های دینی ـ محلی ـ رسانه‌ای، و آموزه‌های مدرنیته) بر انگیزه زنان در ایلام برای تغییر شرایط مردسالاری خانوادگی و خویشی تأثیر گذاشته تا به شیوه هنجاری خودسوزی،  به عنوان انتخابی عقلانی ـ‌ تنبیهی که دارای کارآمدترین تأثیر در تغییر شرایط است، اقدام کنند. ولی این نوع انتخاب، به قول هربرت مارکوزه پیامدی غیرعقلانی دارد. همچنین علت انتخاب شیوه خودسوزی، در انگیزه تغییر شرایط مردسالاری ریشه دارد.