فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مدیریت ریسک در پروژه‌های مهندسی، تدارکات و ساخت (EPC) صنایع پتروشیمی، به دلیل ماهیت پیچیده، سرمایه‌بر و پرخطر این پروژه‌ها، از اهمیت حیاتی برخوردار است. باوجود کاربرد گسترده روش‌های مرسومی مانند تجزیه‌وتحلیل حالات بالقوه خطا (FMEA)، محدودیت‌هایی از قبیل وزن یکسان معیارها و ناتوانی در پردازش حجم انبوه ریسک، کارایی آن را کاهش می‌دهد. این مقاله با هدف پر کردن این شکاف، یک چارچوب ترکیبی نوین برای شناسایی، ارزیابی و اولویت‌بندی سیستماتیک ریسک‌ها پیشنهاد می‌دهد. روش پیشنهادی، رویکرد FMEA را با روش بهترین-بدترین (BWM) برای تعیین وزن بهینه معیارها و با روش تصمیم‌گیری چندمعیاره CoCoSo برای رتبه‌بندی دقیق ریسک‌ها تلفیق می‌کند. دیگر نوآوری اصلی این مدل، ادغام الگوریتم خوشه‌بندی K-means است که امکان کشف الگوهای پنهان و گروه‌بندی ریسک‌ها با مشخصات مشابه را فراهم می‌سازد، تمرکز بر ریسک‌های بحرانی را تسهیل می‌کند و به مدیران دید کلانی برای اتخاذ راهکارهای مدیریتی ارائه می‌دهد. مدل پیشنهادی بر روی یک مطالعه موردی واقعی در صنعت پتروشیمی ایران با ۱۲۳ ریسک شناسایی‌شده اعمال شده است. نتایج نشان می‌دهد که رتبه‌بندی CoCoSO، مهم‌ترین ریسک‌ها را در حوزه‌هایی مانند مدیریت دانش پروژه‌های قبلی، نوسانات قیمت تجهیزات و مدیریت اطلاعات یکپارچه شناسایی کرده است. چارچوب یکپارچه پیشنهادی می‌تواند به‌عنوان ابزاری راهبردی، توانمندی مدیران پروژه‌های EPC پتروشیمی را در تخصیص بهینه منابع و تدوین پاسخ‌های مؤثر به ریسک‌های پیچیده افزایش دهد.