طراحی چارچوب مدلی برای احداث نیروگاه خورشیدی با رویکرد تصمیمگیری چند معیاره و تحلیل پوششی دادهها
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران
2 نویسنده مسئول: استادیار، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران
doi
10.22034/sep.2025.2067377.1369چکیده
ایران در سالهای اخیر با چالشهای فزایندهای در تأمین نیازهای انرژی خود مواجه شده که این امر با قطعیهای مکرر برق در بخشهای خانگی و صنعتی مشهود است. این وضعیت ضرورت یافتن راهحلهای پایدار و قابلاعتماد انرژی را برجسته میکند. این مطالعه چارچوبی ترکیبی برای تصمیمگیری چندمعیاره ارائه میدهد تا مناسبترین مناطق برای توسعه نیروگاههای خورشیدی در سراسر کشور شناسایی و رتبهبندی شوند. این مطالعه از رویکرد مبتنی بر منطق فازی برای انتخاب ترکیبی از روشها استفاده کرده، درحالیکه عدم قطعیت ذاتی در دادهها و نظرات خبرگان را در نظر گرفته است. در مرحله اول، تحلیل پوششی دادهها (DEA) برای ارزیابی کارایی تمامی استانها بر اساس شاخصهای اقلیمی و جغرافیایی مانند تابش خورشیدی، ساعات آفتابی، بارندگی، میزان ابرناکی و ارتفاع، با استفاده از دادههای سازمان کل هواشناسی کشور به کار گرفته شد. این فرایند به غربالگری و شناسایی استانهای مناسبتر برای احداث نیروگاههای خورشیدی کمک کرد. سپس، معیارهای کلیدی و مؤثر برای انتخاب بهینه مکان با استفاده از فرایند تحلیل سلسلهمراتبی فازی (FAHP)، بر اساس قضاوتهای خبرگان تعیین و وزندهی شدند. در نهایت، با تلفیق نتایج مراحل قبلی، استانهای منتخب با استفاده از تکنیک رتبهبندی بر اساس شباهت به راهحل ایدهآل در محیط فازی (FTOPSIS) رتبهبندی شدند. نتایج نشان میدهند که استانهای مرکزی، جنوبی و جنوب شرقی ایران بالاترین پتانسیل را برای توسعه انرژی خورشیدی دارند. یافتههای پژوهش میتواند به تصمیمگیران، برنامهریزان و سرمایهگذاران در حوزه انرژی کمک کند تا گامی کلیدی در راستای حرکت ایران بهسوی آیندهای پایدارتر و کاهش وابستگی به نفت و گاز باشد.