اثر بسترهای مختلف کشت و محلولپاشی ملاتونین بر شاخصهای رشدی و فیزیولوژیک گل رعنا زیبا (Gaillardia grandiflora) تحت شرایط تنش خشکی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی رشته باغباتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات. تهران
2 دانشیار دانشکده ﻋﻠﻮم کﺸﺎورزی و ﺻﻨﺎﯾﻊ ﻏﺬاﯾی، داﻧﺸگﺎه آزاد اﺳﻼﻣی /واﺣﺪ ﻋﻠﻮم و ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت
3 دانشیار دانشکده ﻋﻠﻮم کﺸﺎورزی و ﺻﻨﺎﯾﻊ ﻏﺬاﯾی، داﻧﺸگﺎه آزاد اﺳﻼﻣی /واﺣﺪ ﻋﻠﻮم و ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت
4 استاد گروه زراعت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج
5 دانشیار، گروه علوم باغبانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرمسار، ایران.
doi
10.22059/ijswr.2026.408093.670074چکیده
این پژوهش با هدف بررسی اثر بسترهای مختلف کشت و محلولپاشی ملاتونین بر شاخصهای رشدی و فیزیولوژیک گل رعنا زیبا (Gaillardia grandiflora) تحت تنش خشکی انجام شد. آزمایش بهصورت فاکتوریل در قالب CRD با سه تکرار در گلخانه اجرا گردید و شامل سه سطح آبیاری (۱۰۰، ۷۰ و ۴۰ درصد ظرفیت زراعی)، پنج نوع بستر کشت (خاک زراعی ساده، خاک + ۳۰٪ کود دامی پوسیده، خاک + ۳۰٪ کمپوست برگ، خاک + ۳۰٪ لیکا و خاک + ۳۰٪ پیتماس–کوکوپیت) و محلولپاشی ملاتونین (۲۰۰ میکرومولار و شاهد) بود. نتایج نشان داد که تنش خشکی شدید (۴۰٪ ظرفیت زراعی) باعث کاهش معنیدار تعداد گل در بوته، قطر گل و ارتفاع ساقه شد. وزن خشک اندام هوایی تا 6/1 گرم کاهش یافت. بسترهای غنی از ماده آلی، به ویژه کمپوست برگ و پیتماس–کوکوپیت، موجب بهبود محتوای نسبی آب برگ تا 89%، افزایش پرولین تا 8/5 میلیمول در گرم و فلاونوئید تا 9/0 میلیگرم در گرم و کاهش نشت یونی شدند. مصرف ملاتونین تأثیر چشمگیرتری بر شاخصهای فیزیولوژیک داشت و توان دفاعی گیاه و تعادل آبی برگ را بهبود داد، اما افزایش گلدهی وابسته به بستر و سطح آبیاری بود. بیشترین تعداد گل (۵۷ عدد) در تیمار آبیاری ۷۰٪ × بستر کمپوست برگ × بدون ملاتونین ثبت شد، در حالی که ملاتونین بیشترین اثر خود را در حفظ شاخصهای فیزیولوژیک و افزایش تحمل خشکی نشان داد. نتایج این مطالعه نشان داد که ترکیب مدیریت آبیاری متوسط، بستر غنی از ماده آلی و ملاتونین میتواند رشد پایدار و مقاومت گل رعنا زیبا به تنش خشکی را ارتقا دهد.